ΣΤΑΣΗ ΣΤΟ ΡΙΟ

του Χρήστου Τουμανίδη 

Τα περασμένα∙ “περασμένα” , λες.

Αλλά είναι και η θάλασσα, πώς να την αποτρέψεις!

Είναι το Αντίρριο, οι αντικρινή σιωπές,

                                                  πριν από τα Βουνά.

Είχαν όλα ένα χρώμα μεταμέλειας το πρωί.

Έκοβαν τον Ιούλιο σε τρίγωνα και κύκλους.

Κάτι παλιά ναυλωμένα φορτηγά,

                                  έπαιρναν την ψυχή σου και

-διασχίζοντας Κορινθιακό και δισταγμούς-

την ξεφορτώνανε σε άγνωστα λιμάνια.

Είχες χτικιάσει πια εκεί.

Ανάμεσα σε δυο στεριές και πέντε θάλασσες -έλεγες:

“Καλύτερα το απρόοπτο, μια νέα εκδοχή...”

Τα περασμένα,  δεν περνούν ποτέ,

γίνονται άπειρα, πολύχρωμα πετράδια.

Μ’ αυτά πετροβολούνε τα παιδιά

                                το λιόγερμα

που φτάνει θριαμβικά.

Τι μέρα Κύριε κι αυτή, εδώ στο Ρίο!

ΛΕΥΚΑΔΙΑ

του Χρήστου Τουμανίδη 

Οι ανθισμένες μηλιές,

μειδιάματα θαρρείς του Κάτω Κόσμου.

Μιλημένο το ακατόρθωτο σήμερα.

Από δω τάφοι, από κει καταρράκτες .

Ωραίοι νεκροί πλάι μας,

ορθοί, να υποδείχνουν τα φτερά.

Το δρόμο που δεν πήραμε ακόμη.

Πώς αλλιώς να μιλιόταν ο θάνατος;

Των Ανθεμίων τα χρώματα και οι φωνές.

Και ο Ερμής πριν δικάσει το Αύριο,

μέσα στους οπωρώνες.

«Σεράντα μήλα κόκκινα πούλιμ’

                              Σ’ έναν μαντήλ’ δεμένα…».

ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑ

του Χρήστου Τουμανίδη 

Είδα τη μοίρα μου σ’ έναν καπνό.

Στο θάνατο κάποιου άστρου.

Στη φωτεινή στιγμή των μετεώρων.

Έτη φωτός που διάβηκα σ’ ένα σταχτοδοχείο.

ΕΙΣΟΔΟΣ

του Χρήστου Τουμανίδη 

Ω! υπέροχο αβέβαιο,

διαπραγματεύτηκα μαζί σου

την καθημερινότητα μου,

κι έχασα.

Γι’ αυτό και επέζησα,

με βουερές ,λευκές πραγματικότητες, παντού.

Χρήστος Τουμανίδης (Εργοβιογραφικό σημείωμα)

Ο Χρήστος Τουμανίδης, γεννήθηκε το Μάιο του Ι952, στη Λιθαριά της Πέλλας. Μετά το διάστημα 1962-1965 που έζησε στη Νάουσα Ημαθίας, εγκαταστάθηκε στην Αθηνά (1965), όπου ζει και εργάζεται. Ασκεί το  άχαρο επάγγελμα του Δικαστικού Επιμελητή. Στο μαγικό χώρο της ποίησης μπήκε, δειλά-δειλά, από τα δεκαπέντε του χρόνια. Σταθμός στη ζωή και την περαιτέρω πορεία του στην ποίηση, υπήρξε η γνωριμία του με τον  Γιάννη Ρίτσο (1974), κοντά στον οποίο μαθήτευσε στα μυστικά της ποιητικής δημιουργίας.

Στα γράμματα εμφανίζεται το 1978, με την συλλογή του Αστάθμητα.

Ανήκει στη λεγόμενη «Γενιά του ‘70».

 

Έχει εκδώσει τα παρακάτω έργα:

1.    Αστάθμητα, 1978

2.    Απόπειρες, 1981

3.    Η ώρα του λιμανιού, 1987

4.    Αντίστιξη των άστρων, 1997

5.     Κεριά θυέλλης, 2005

6.    Η γέφυρα των στίχων,2009, δίγλωσσο (μαζί με τον αλβανό ποιητή Miianov Kallupi)

7.    Σαν κομπολόι Λιθαριάς (μικρό ανθολόγιο), 2010.

8.    Ελεγείες της Ανατολής, 2013

                            

                             

9       Ανθολογία Ελληνικού Χαϊκού, Δελφοί, 199

10   Λύρα του Πόντου, Ανθολογία (ποιητές ποντιακής καταγωγής), 2003

                                 ***

11  Ποιητικά τετράδια, επιλογή στα Ρωσικά,                                                                   

1998 ( μετάφραση: Ευγενία Κριτσέφσκαγια)

12  Stundernas Mytologi, Provoles, 1999, (επιλογή μετάφραση στα σουηδικά. Μετάφραση: Κώστας Κουκούλης)

13   Αntologjia e Haikut grek (Ανθολογία Ελληνικού Χαϊκού, στα αλβανικά),  Egnatia, 2005, Elbasan

14   Στα αλβανικά επίσης, μεταφράστηκε και εκδόθηκε η συλλογή του Κεριά θυέλλης, Dunie Qirijsh, Meaur, 2006, Tirane

15  Hije qe ecin (Η σκιά που προχωράει- Επιλογή από την ποίηση μου, στα Αλβανικά),Egnatia,Τίρανα, 2009

                                                      ***

Για την ποίηση του, μεταξύ άλλων, έχουν γράψει οι:

Τάσος Λειβαδίτης, Νίκος Σπάνιας, Γιώργος Μαρκόπουλος, Φώντας Κονδύλης, Αγγελική Κώττη, Αργυρώ Μαντόγλου, Γιάννης Μπασκόζος,  Ευγενία Κριτσέφσκαγια, Μilianov Callupi, Beatrice Ballici.

ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΘΟΣ

του Χρήστου Τουμανίδη 

                

Πόσες φορές θ’ ανηφορίσω μέσα μου τα βουνά

Ήταν θυμάμαι Φεβρουάριος,

έπεφτε χιόνι θορυβώδες, τόσο που

οι πεθαμένοι γύριζαν πλευρό.

Τα περασμένα έπαιρναν τη θέση τους

                στα μελλούμενα.

Ενώ εσύ,

πότε μες στα σκοτάδια σου,

πότε κάτω απ' τον ήλιο.

Κι ήταν πάντα χειμώνας των χεριών!

Ο Ιάσωνας, ο Πρωτεσίλαος

ο Αλέξανδρος και οι άλλοι-

κοιμούνται μες στα παραμύθια.

Δικαιωμένοι τάχα;

Πόσες φορές θα διαβώ τον Ελλήσποντο,

για να με πουν παιδί και άντρα και πατέρα;

ΕΠΙΤΥΜΒΙΟ

του Χρήστου Τουμανίδη 

Και στην κρεμάστρα τρεις γενιές,

η μια πάνω στην άλλη να στενάζουν.

Φορεμένες λαχτάρες, τριμμένες αλήθειες.

Έτσι τελειώνει, έτσι αρχίζει κάθε εποχή.

Ό, τι απομένει, δεν είναι παρά,

η ποίηση του μέλλοντος μας.

ΠΥΔΝΑ

του Χρήστου Τουμανίδη 

Ο τόπος μοιάζει με πεσμένο ουρανό εδώ.

Άστρα τα σπίτια.

Σύννεφα οι λιγοστές ελιές.

Η θάλασσα  και οι άνθρωποι

                      ωραία πεφταστέρια

Περνούν οι αιώνες,

οι στρατιές, τα αυτοκίνητα-

Περσέα!  Κάσσανδρε!

Θνητοί κι αθάνατοι των ερειπίων

πείτε μου:

                      Οι λύπες πως περνούν;

ΩΔΗ ΣΕ ΕΝΑ ΨΥΓΕΙΟ

 του Χρήστου Τουμανίδη 

Α! ιδιωτική πολική νύχτα,

δίχως όνειρα και δίχως ουρανό.

Νύχτα αμμωνίας και φρέον

Νύχτα λευκή.

Πλάστηκες μόνο και μόνο

για να υπενθυμίζεις τον θάνατο.

Το νικημένο δήθεν χρόνο.

Τι λόγια να βρω για να σε τραγουδήσω!

Ω κατακόρυφο ομιχλώδες τοπίο,

τον εύρωστο άνεμο και τ’ ανθισμένο κλαδί,

την ευλογία της κλώσας εσύ,

ποτέ δε θα γνωρίσεις.

Στέκεις εκεί στη γωνιά σου,

                             ακρωτηριασμένο θηρίο,

στόμα δίχως δόντια που αδιά-

                            κοπα καταβροχθίζει ηλεκτρόνια.

Συντηρητή εσύ της αγωνίας μας.

Κάθε φορά που ανοίγω την πόρτα σου

βλέπω τη ματαιότητά μου.

Ω, μνήμη του μηδενός!

Μνήμα του ζώου που σφάχτηκε στα σκοτεινά.

Κουτί των οραμάτων μιας κότας,

πλάι στα παγωμένα αυγά της.

Δεν είσαι παρά,

συνονθύλευμα μετάλλου και μυαλού.

Συμπιεσμένο ως τη σιωπή τραγούδι είσαι.

Οδυνηρή λευκότητα του μαύρου!

Πέντε ασκήσεις αναπνοής

 (με τον τρόπο του χαϊκού)

 Του Χρήστου Τουμανίδη 

 1

Όλος ο κόσμος,

δεκαεφτά συλλαβές.

Τραγούδα- Μπορείς;

    2

Στέκω μπροστά σου.

Τρεμάμενος γίγαντας.

Μαργαρίτα μου.

3

Πλάι στην πένα,

οι πέντε μαλωμένοι.

Τα δάχτυλα μου.

     4

Πέφτουν σαν λόγια,

την πράσινη Έδεσσα,

οι καταρράκτες.

5

Αχ! χορταράκι,

το μπόι σου κάποτε,

θα με περάσει.

Οι ελεγείες της Ανατολής (μικρό απόσπασμα)

 του Χρήστου Τουμανίδη 

Ένα ποίημα να γράψω μου ζήτησαν

για την επίγεια Κόλαση.

Που την είπαν: Λωρίδα της Γάζας.

Που την λένε: Ναχάλ, Ερέζ και Τζενίν.

…

Εκεί,

στη Μέση Ανατολή των δακρύων

διαρκώς.

…

Ένα ποίημα –κραυγή προσπάθησα να γράψω

και ύπνο από τότε δεν έχω.

Δεν έχω δάκρυα. Μήτε φωνή. 

…

Τι ποίημα να γράψω λοιπόν,

για έναν ανειρήνευτο κόσμο.

…

Οι στάχτες είναι η μνήμη μας,

η χθεσινή και η αυριανή μας λάμψη.

…

Άνθρωποι αμίλητοι. Ή αγάλματα που μιλούν; …….

Σε σπίτια δίχως ουρανό, θα βρουν γωνιά,

για να προσευχηθούνε.

….

Πέφτουμε στο κρεβάτι του Προκρούστη

Κοιμόμαστε ή καιγόμαστε, μες στις αυριανές φωτιές μας.

….

Στην Παλαιστίνη.

Μέσα στις συμφορές της.

Εκεί θα με βρεις. 

ΙΚΕΤΕΣ ΕΦΤΑΣΑΝ

 του Χρήστου Τουμανίδη 

Ικέτες έφτασαν μια νύχτα εδώ,

άνδρες, γυναίκες και παιδιά-

Ρακένδυτοι Απόστολοι της Πίκρας.

Μόνα εφόδια: Μια πίστη ακλόνητη

και η απόφαση να ζήσουμε δίχως πατρίδα.

Ήρθαν, ελπίζοντας, εδώ

στη δυτική πλευρά του ονείρου.

Ενώ η Ελλάδα

αναπολεί ακόμα, και θρηνεί!

Γιούχα και πάλε γιούχα των πατρίδων.