«Τα λύτρα» Ποιητική Συλλογή του Μάρκου Μέσκου που έλαβε το Κρατικό Βραβείο Ποίησης το 2013 (εκδόσεις Γαβριηλίδης)

Δήθεν αιωνιότητα

Μοναδική του ηδονή το σήμερα
με το φως του ήλιου και θάλασσα βαθιά γαλάζια
χελιδόνια που δίνουν την τροφή στον αέρα
τιτιβίζοντας ευχαριστημένα σήμερα

με το νέο δάσος και το χορτάρι και τα ζωντανά
μέρα νύχτα και με φεγγερή σελήνη πολεμούν
οι αλλόφρονες ενάντιοι στους άλλους πλανήτες
για το χρήμα το ματαιόδοξο το θανατηφόρο σήμερα

εφτά του Αυγούστου ημέρα Τρίτη, στον τροχό του Χρόνου
το έτος 2007 μετά Χριστόν — κι εσύ μόριο φευγαλέας
σκόνης ένα τίποτε.

Ενδοχώρα

Γκρίζο πρωινό σκελετωμένα δέντρα ορίζοντες τυφλοί
για ‘κει που πας κανείς δεν σε προσμένει• φώτα χλωμά
ο πεινασμένος κι άλαλος κοκκινολαίμης μόνο
βουβός ο δρόμος κρύο πολύ
πάχνη στο αναποδογυρισμένο χώμα
–άξιος είμαι πάρε με!

Σήματα

Πεινασμένος ο λόγος που καρτερεί σιωπηλά
λέξεις που σημαίνουν λέξεις που δεν σπιθοβολούν
λέξεις που εγείρονται να μιλήσουν πάλι βιαστικά
μην τάχα δεν προλάβουν…

«Τα λύτρα» Ποιητική Συλλογή του Μάρκου Μέσκου που έλαβε το Κρατικό Βραβείο Ποίησης το 2013 (εκδόσεις Γαβριηλίδης)

Δήθεν αιωνιότητα

Μοναδική του ηδονή το σήμερα
με το φως του ήλιου και θάλασσα βαθιά γαλάζια
χελιδόνια που δίνουν την τροφή στον αέρα
τιτιβίζοντας ευχαριστημένα σήμερα

με το νέο δάσος και το χορτάρι και τα ζωντανά
μέρα νύχτα και με φεγγερή σελήνη πολεμούν
οι αλλόφρονες ενάντιοι στους άλλους πλανήτες
για το χρήμα το ματαιόδοξο το θανατηφόρο σήμερα

εφτά του Αυγούστου ημέρα Τρίτη, στον τροχό του Χρόνου
το έτος 2007 μετά Χριστόν — κι εσύ μόριο φευγαλέας
σκόνης ένα τίποτε.

Ενδοχώρα

Γκρίζο πρωινό σκελετωμένα δέντρα ορίζοντες τυφλοί
για ‘κει που πας κανείς δεν σε προσμένει• φώτα χλωμά
ο πεινασμένος κι άλαλος κοκκινολαίμης μόνο
βουβός ο δρόμος κρύο πολύ
πάχνη στο αναποδογυρισμένο χώμα
–άξιος είμαι πάρε με!

Σήματα

Πεινασμένος ο λόγος που καρτερεί σιωπηλά
λέξεις που σημαίνουν λέξεις που δεν σπιθοβολούν
λέξεις που εγείρονται να μιλήσουν πάλι βιαστικά
μην τάχα δεν προλάβουν…

Άλογα στον Ιππόδρομο (1973): Ποιητική Συλλογή του Μάρκου Μέσκου (Δύο Ποιήματα)

Μνήμη

Πάνω από τα Βοδενά περνάει ο δρόμος της Σωτήρας. Ήσυχοι λόφοι, άγριο φαράγγι πιο ψηλά το καστανό χώμα της κερασιάς είναι νιόσκαφτο εδώ η χλόη του σταριού εκεί χορεύει ανθισμένη η δαμασκηνιά, γελάδια πάλι στην πλαγιά κατά το Πάικο μια φοράδα ασέλωτη βιτσίζει τον αέρα... — Οδυσσέα!... *** Το άλογο Στην Αθήνα Μάη μήνα τα κεράσια είκοσι δραχμές. Κυριακή πρωί περιστέρια ανάμεσα στις γκρίζες πολυκατοικίες και στον μαύρο αχό από την αρωματισμένη φωνή του ανθοπώλη. Θλιβερά βοσκοτόπια τεχνητών γονιμοποιήσεων, ζώα πίσω από το μαστίγιο στα δυο σούζα και η ματιά τρία μέτρα όσο το κόκκινο κύμα στο απέναντι ερείπιο. Εσύ πού πας; Τα παιδιά βγαίνουν περίπατο στο πάρκο φτερά δεν πουλάνε στεφάνια πλαστικά της Πρωτομαγιάς και των μνημάτων ναι. (Μητριά πατρίδα πατρίδα μητριά σάπια τα χρήματα στα χέρια μου τα γρόσια σου δεν λάμπουν). Θα περάσουμε κι εμείς τη νιότη— βαθιά στο τέλος του καλοκαιριού θα χαθούμε... Αχ! πόλη που με γέννησες δεν μ' ακούς, κάθε νύχτα χτυπώ τα τείχη σου μα οι φύλακες δεν μου ανοίγουν. Γυρίζω πίσω κόβω κλαρί πιάνω τραγούδι να σκεπαστούν τα δάκρυα —τυφλό άλογο περπατώ και κλαίω μέτωπο στο μέτωπό του.

Ποιητής

του Μάρκου Μέσκου

Τελείωνε το ποίημα όταν πλησίασα.

(Ήταν αθάνατος ή όχι;)

Του μιλούσα κι αυτός έβλεπε πώς πίνουν νερό τα πουλιά

του μιλούσα κι αυτός έπαιρνε τη σάλπιγγα

             να τραγουδήσει νεκρούς...

Του 'δειχνα τ' άσπρα μου μαλλιά μ' αυτός δε φοβόταν

             τον θάνατο,

του 'λεγα να 'ρθεί μαζί μου να γελάσει

να χορέψει ή να κλάψει κάτω απ' τη θλιμμένη βροχή

μ' αυτός βρήκε βάναυσα τα λόγια μου

κι έφυγε κρύβοντας την παρουσία του στο πλήθος

όπως το λαβωμένο ζώο στο δάσος.

Ποιητική  Συλλογή Πριν από τον θάνατο (1958)

Μάρκος Μέσκος (αναφορά)

Ο Μάρκος Μέσκος γεννήθηκε στην Έδεσσα της Μακεδονίας το 1935. Απεφοίτησε από το Αθηναϊκό Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Σχολής Δοξιάδη Αθηνών το 1968. Εργάστηκε, μεταξύ άλλων εργασιών του ποδαριού, ως γραφίστας σε αρκετά διαφημιστικά γραφεία αλλά και επιμελητής εκδόσεων. Πολύ πριν, από το 1957, είχε συνδεθεί με τη συντακτική ομάδα του περιοδικού "Μαρτυρίες". Γράφει ποιήματα από το 1952. Συνεργάστηκε με ποιήματα, μελέτες και πεζογραφήματα σε πολλά περιοδικά. Ποιήματά του μεταφράστηκαν σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Από το 1981 είναι εγκατεστημένος στη Θεσσαλονίκη. Φίλος και συνιδρυτής της εκδοτικής ομάδας των "Χειρογράφων" ενώ από το 1987-1993 εργάστηκε ως υπεύθυνος των εκδόσεων της Α.Σ.Ε. Έχει τιμηθεί με το βραβείο ποίησης του περιοδικού "Διαβάζω" για τους "Χαιρετισμούς", 1995, και με το βραβείο του Ιδρύματος Κώστα και Ελένης Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών, το 2006, για το σύνολο του ποιητικού του έργου.

πηγή: http://www.culturenow.gr/

Ποιητικές συλλογές:

«Πριν από τον θάνατο», εκδ. Νέα Πορεία, Θεσσαλονίκη, 1958

«Μαυροβούνι», ιδιωτική έκδοση, Θεσσαλονίκη, 1963

«Τα ανώνυμα», ιδιωτική έκδοση, Αθήνα, 1971

«Άλογα στον ιππόδρομο», εκδ. Ερμής, Αθήνα, 1973

«Ιδιωτικό νεκροταφείο», ιδιωτική έκδοση, Αθήνα, 1975

«Τα ισόβια ποιήματα», εκδ. Σημειώσεις, Αθήνα, 1977

«Δώδεκα Μάηδες» (δώδεκα τραγούδια με το ψευδώνυμο Δημήτρης Γραμματικός), Εδεσσαϊκά Χρονικά, τεύχ. 11, 1977

«Τα φαντάσματα της ελευθερίας», εκδ. Σημειώσεις, Αθήνα, 1979

«Διαλογή» (επιλογή 25 ποιημάτων από τις συλλογές «Μαυροβούνι» και «Άλογα στον ιππόδρομο»), εκδ. Μουσικός Αύγουστος, Αθήνα, 1979

«Το μαύρο δάσος» (συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων 1957-1980), εκδ. Ύψιλον/βιβλία, Αθήνα, 1981

«Άνθη στο καταραμένο φίδι», ιδιωτική έκδοση, Αθήνα, 1983

«Στον ίσκιο της γης», εκδ. Ύψιλον/βιβλία, Αθήνα, 1986

«Τα δέοντα» (μια επιλογή, 1958-1990), δήμος Έδεσσας, 1990

«Χαιρετισμοί», εκδ. Ύψιλον/βιβλία, Αθήνα, 1995

«Άνθη στο καταραμένο φίδι», εκδ. Νεφέλη, Αθήνα, 1998

«Μαύρο δάσος» (συγκεντρωτική έκδοση, ποιήματα 1958-1986), εκδ. Νεφέλη, Αθήνα, 1999

«Χαιρετισμοί», εκδ. Νεφέλη, Αθήνα, 1999

«Ψιλόβροχο», εκδ. Νεφέλη, Αθήνα, 2000

«Ελεγείες», εκδ. Ίκαρος, Αθήνα, 2004

«Ποιήματα: Μαύρο δάσος I», εκδ. Γαβριηλίδης, Αθήνα, 2011

«Ποιήματα: Μαύρο δάσος II», εκδ. Γαβριηλίδης, Αθήνα, 2011

«Τα λύτρα», εκδ. Γαβριηλίδης, Αθήνα, 2012

«Τα ποιήματα της σκάλας», εκδ. Γαβριηλίδης, Αθήνα, 2013

Πεζογραφία:

«Παιχνίδια στον παράδεισο» (πεζά κείμενα), ιδιωτική έκδοση, Αθήνα, 1978

«Κομμένη γλώσσα: ονόματα και ιστορίες» (πεζογραφήματα), εκδ. Έρασμος, Αθήνα, 1979

«Μουχαρέμ», εκδ. Νεφέλη, Αθήνα, 1999

«Νερό Καρκάγια», εκδ. Ίκαρος, Αθήνα, 2005

«Πεζογραφήματα», εκδ. Γαβριηλίδης, Αθήνα, 2013

Δοκίμια:

«Το σπαραγμένο σώμα του Χρήστου Νέπκα» (εισαγωγή στα τραγούδια του αυτοδίδακτου μουσικοσυνθέτη Χρήστου Νέπκα), ιδιωτική έκδοση, Αθήνα, 1978

«Γνωστοί και φίλοι», εκδ. Έρασμος, Αθήνα, 1987

«Προσωπικά κείμενα», εκδ. Νεφέλη, Αθήνα, 2000

«Στον ενικό και πληθυντικό ψίθυρο» (σχόλια και αυτοσχόλια για την ποιητική τέχνη και τον ανθρώπινο προσδιορισμό), εκδ. Νεφέλη, Αθήνα, 2009    

ΥΣΤΕΡΗ ΣΚΕΨΗ

Μέσκος Μάρκος

Δεύτερη σκέψη δεν υπήρχε

το αεράκι κατέβαινε από το βουνό κατευθείαν

ο αχός των αμνών σούρουπο κατευθείαν

η θάλασσα με τα πανύψηλα κύματά της κατευθείαν 

- ο μαύρος θάνατος κατευθείαν·

 όταν δόθηκε στη φωτιά 

δεύτερη σκέψη δεν υπήρχε

ένα σαλτάρισμα μόνον όλη του η ζωή.

Ποιητής

Τελείωνε το ποίημα όταν πλησίασα.
(Ήταν αθάνατος ή όχι;)
Του μιλούσα κι αυτός έβλεπε πώς πίνουν νερό τα πουλιά
του μιλούσα κι αυτός έπαιρνε τη σάλπιγγα
             να τραγουδήσει νεκρούς...
Του 'δειχνα τ' άσπρα μου μαλλιά μ' αυτός δε φοβόταν
             τον θάνατο,
του 'λεγα να 'ρθεί μαζί μου να γελάσει
να χορέψει ή να κλάψει κάτω απ' τη θλιμμένη βροχή
μ' αυτός βρήκε βάναυσα τα λόγια μου
κι έφυγε κρύβοντας την παρουσία του στο πλήθος
όπως το λαβωμένο ζώο στο δάσος.

Ένα πρωινό

Σήμερα το πεύκο υψώθηκε στην αυλή;
Γυμνοί οι αγκώνες της κυρα-Τασούλας στη σκάφη.
Κοντά η βρύση∙ κοντά οι τριανταφυλλιές.
Ο ήλιος στην ανατολή∙ μακριά το Βέρμιον πάναγνο.

Ένα πρωί, αχ! ένα πρωινό λαφρύ σαν την κουφόπετρα
του τρελού και του Βαρύθυμου
βάρκα λευκή στο ακρόγιαλο
στον γαλανό ουρανό
πουλί.

Μετά τον Εμφύλιο

Καπνός πριν γίνει τ' όνειρο ας το πω. Στην πλαγιά του βουνού ομάδα χωρικών βαδίζαμε κάτι σαν πανηγύρι επικείμενο∙ είχε χιόνι στο μονοπάτι κρουσταλιασμένο κι εμείς καλό σημάδι προσδοκούσαμε ανάμεσα στον ζεστόν αχό της ομιλίας. Κάποτε φτάσαμε στα πρώτα σπίτια άγραφης κοινότητας κι εκεί στα υπόστεγα περάσαμε∙ στο κιόσκι στη γωνιά προηγούμενη γυναίκα ησύχαζε προς στιγμήν έχοντας φουντώσει στ' άσπρα ο βασιλικός της∙ και μου 'λεγε πώς ανέβηκε στο βουνό πώς παντρεύτηκε πριν και πώς έκανε παιδιά μα σκόρπισαν όλοι και τώρα ολομόναχη είναι∙ είχε υγρά μάτια και παρότι στο πρόσωπό της τα πικραχρόνια γλυκά ήταν σπιθίζοντας στο διάστημα η ομορφιά της. Στο κοντινό κατώι μαυροφορεμένος κόσμος άνδρες γυναίκες ελάχιστα παιδιά∙ ετοίμαζαν τραπέζι∙ εκεί στην πόρτα κάποιοι γνωστοί μου και η κυρα-Μάικα που στις μέρες μας πουλάει καρπούς καλούδια στις λαϊκές – θα σου προσφέρω εγώ το φαΐ να δειπνήσεις είπε. Αλλά πριν άλλο χέρι με οδήγησε στη σκοτεινά πλευρά – εσύ μας ξέχασες δεν έρχεσαι πια στα λημέρια μας ποια είσαι πρόλαβα να ρωτήσω ήταν η Ελισάβετ η Σάφκα η αδερφή του Πάσχου μετανάστης στη Γερμανία εκείνη που μετά τη γέννα πέθανε στην εκλαμψία.

Ένας έρωτας

Εκείνος καροτσιέρης στην αγορά
το αλεύρι στις πλάτες, τα τσουβάλια με τα τσιμέντα
από τις αποθήκες στις άλλες αποθήκες
και σκόνη και φωνές και βαρέλια
με το αγώγι όλη μέρα μαλώνει.

Λαντζέρισσα εκείνη
άλλοτε πάλι λιώνει τα χέρια της στην σκάφη
λησμονώντας πολύν καιρό τον ουρανό.

Πότε πότε
όταν ξυπνάει η ματαιοδοξία και κοιμούνται τα παιδιά
ερημώνουν οι δρόμοι κάπου μεσάνυχτα
ρίχνουν οι δυο τους ένα ελαφρύ πανωφόρι στους ώμους
και βγαίνουν βόλτα ώσμε το πρώτο γιοφύρι
εκεί που τόσον καιρό έχουν να περάσουν.

Στον ίσκιο της γης (VI)

(VI)

Γριά κυρα-Λισάβετ θα σε πάω στη Μηχανιώνα
τσίλικο τ' αμάξι και κρασάκι όπως σ' αρέσει
μην πονάς θα βρούμε στο φεγγάρι κάποια θέση –
κάντρο των μελλοντικών αντικέρ στον κουφόν αιώνα!

Θα 'ναι εκεί η Μαρία με τον Σταύρο και τον Τόλη
ούτε γάτα ούτε ζημιά ήσυχα στο περιγιάλι
μοναχά μια νύχτα μακρινά τα φώτα κι η βαβούρα ζάλη –
στο αδειανό κεφάλι μας κολλημένο ένα πιστόλι.

Ζωντανοί νεκροί το χάραμα για τη Σαλονίκη πίσω
μελαγχολικό τραγούδι απ' τα παλιά λησμονημένο
τα Ντεπώ και τα Κουλέ Καφέ με αεράκι ξένο
και σημερινό –τι λες;– λέω πάλι ν' αγαπήσω...
 
Συλλογή Στον ίσκιο της γης (1986)

Σήματα

V
Πεινασμένος ο λόγος που καρτερεί σιωπηλά
λέξεις που σημαίνουν λέξεις που δεν σπιθοβολούν
λέξεις που εγείρονται να μιλήσουν πάλι βιαστικά
μην τάχα δεν προλάβουν…

Ενδοχώρα

Γκρίζο πρωινό σκελετωμένα δέντρα ορίζοντες τυφλοί•
για ‘κει που πας κανείς δεν σε προσμένει• φώτα χλωμά
ο πεινασμένος κι άλαλος κοκκινολαίμης μόνο
βουβός ο δρόμος κρύο πολύ
πάχνη στο αναποδογυρισμένο χώμα•
–άξιος είμαι πάρε με!

Δήθεν αιωνιότητα

Μοναδική του ηδονή το σήμερα•
με το φως του ήλιου και θάλασσα βαθιά γαλάζια
χελιδόνια που δίνουν την τροφή στον αέρα
τιτιβίζοντας ευχαριστημένα σήμερα•

με το νέο δάσος και το χορτάρι και τα ζωντανά
μέρα νύχτα και με φεγγερή σελήνη πολεμούν
οι αλλόφρονες ενάντιοι στους άλλους πλανήτες
για το χρήμα το ματαιόδοξο το θανατηφόρο σήμερα•

εφτά του Αυγούστου ημέρα Τρίτη, στον τροχό του Χρόνου
το έτος 2007 μετά Χριστόν — κι εσύ μόριο φευγαλέας
σκόνης• ένα τίποτε.

χχ (κρίνα του Απρίλη)

Κρίνα του Απρίλη και μοσκοβολιές από τα στήθη
του αβυσσαλέου πρίν
ασύλληπτος ακροβάτης το αεράκι όταν η πληγή είναι άνθος
και όταν κέρματα και γρόσια η αιτία του Κακού αιωνίως
σε μαγεμένη θάλασσα σε γαλαξίες και πετρώματα εύφορα
η πολλαπλή γλώσσα ζώων πτηνών και ανθρώπων αιωνίως
με το μαχαίρι και το μπάμ του ολέθριου θανάτου.
…΄Ηταν λοιπόν νύχτα ή πιο τρομερή
τα κύματα χτυπούσαν τον ουρανό και τα μαύρα αστέρια
βροχή κατακλυσμών χιόνι όλο κόντρα και αστραπόβροντα
και ραγισμένοι ορίζοντες και φίδια των ηφαιστείων κόκκινα
τελώνια σφύριζαν λυσσασμένα η κατάρα του χτες
και η βρισιά θνητών και θεών ασίγαστη μέσα
στο αγκομαχητό των τετρασκότεινων δρακόντων
ήταν λοιπόν νύχτα η πιο τρομερή
κι από το διάτρητο στερέωμα
κύλησαν όρη όλα τα νομίσματα του κόσμου
στον αγύριστο — για πάντα!

 (Στον ίσκιο της γης, 1986)

Προαίσθημα

Από τη στέγη περνούσαν πράγματα πολλά
καπνός πνοές ανέμου φύλλα φθινοπωρινά
ο ίσκιος του ήλιου στο γύρισμα
του χελιδονιού η γλώσσα στο ζενίθ
τα ξιπόλητα πόδια των πουλιών δειλινές ώρες
κόκκινη κλώσα ή στέγη
μα εκείνο απομένει: η μαύρη κάργα στην καταχνιά
με το φοβερό ράμφος τοκ τοκ, τοκ τοκ
έμβολο θανάτου στο κρανίο.
Και η σιωπή του κρεμασμένου μέσα.

ο Στέργιος

Το βουνό γονάτιζε νύχτα με το τσεκούρι και χαραυγές
τα ξύλα στην πόλη κατέβαζε με τα μουλάρια.
Στέργιο τον έλεγαν κι είχε πέντε παιδιά –όλα κορίτσια.
Παράλυτος πήγε από κακή ασθένεια και γυναίκες.
Καί τη γυναίκα είχε του σπιτιού
αυτός φωνές και χωρατά καθώς ξεφόρτωνε τα ζώα στην αυλή
κι εκείνη σιωπηλά επιτιμώντας τον
γιατί πουλάει το βουνό τόσο φθηνά
καί χαραμίζει τη ζωή του.

Η τελευταία γλώσσα

Κόσμος με τ’ άλεκτα σ’ αγαπώ τ’ ανείπωτα δεν υπάρχει τώρα
λύπη κατεβαίνει από τα δέντρα πίκρας αλαλία και σιωπή
ο θάνατος μνήμων πάντοτε κι από του τάφου την οπή
τραγούδια τάχα, νεράκι ευχής, ξανθά σγουρόμαλλα δώρα.

Μάτια μέσα στ’ αόρατα δάκρυα αίμα αθέατο κι όμως ποτάμι
σφάζουν ήλιους καθώς στο μαχαίρι τελειώνουν τα πρόβατα
σκοτάδια μαύρα δηλαδή κι ο σπινθήρας-χλιμίντρισμα δεν απαντά
στο πρόβλημα, δεν το ραγίζει∙ να σκάσουν γαρίφαλα πρωτοετή και γάμοι

απελπισμένοι στους αιώνες. Κι εγώ (σαν κάτι να μου κλείνει το στόμα)
με τους νεκρούς είμαι λοιπόν; Χνούδια, λένε και μικρά πουλιά
σαλεύουν στον ύπνο – ζεις δεν ζεις όπως τ’ ανοιξιάτικα ζουμπούλια.

Αν τίποτε δεν ειπώθηκε ακριβώς (αέρας, νερό, φωτιά, χώμα)
ας πούμε πάλι τάξη την βραδυπορούσα (μήπως) καλία των ημερών –
Αρματολέ, δυσεύρετε Γρηγόριε Σταυρίδη, απόκοσμος εδώ και παρών!