Η πιο όμορφη θάλασσα / Ναζίμ Χικμέτ

Η πιο όμορφη θάλασσα
είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει
Τα πιο όμορφα παιδιά δεν έχουν μεγαλώσει ακόμα
Τις πιο όμορφες μέρες μας
δεν τις έχουμε ζήσει ακόμα
Κι αυτό που θέλω να σου πω
το πιο όμορφο απ’ όλα,
δε στο `χω πει ακόμα.
 

[Μετάφραση: Γιάννης Ρίτσος] 

Νανούρισμα

του Ναζίμ Χικμέτ 

Κοιμήσου, εσύ ομορφούλα μου, κοιμήσου

 Τον ύπνο φέρνω σου από κήπων μονοπάτια

 Τί πράσινες κληματαριές στα καστανά σου μάτια

 Κοιμήσου, εσύ ομορφούλα μου, κοιμήσου

 και στ' αγγελούδια να γελάει σου η ψυχή

 νάνι μου, εσύ.

 Κοιμήσου, εσύ ομορφούλα μου, κοιμήσου

 Τον ύπνο φέρνω σου απ' του πόντου τον αφρό

 Ύπνο πλατύ και δροσερό, σα μέλισσας χορό αλαφρό

 Κοιμήσου, εσύ ομορφούλα μου, κοιμήσου

 κάτω απ' τ' ανέμου το λευκό πανί

 νάνι μου, εσύ.

 Κοιμήσου, εσύ ομορφούλα μου, κοιμήσου

 Τον ύπνο φέρνω σου απ' αστέρια μακρινά

 Ύπνο γλαυκόμαυρο σε χρώματα βελούδινα

 Κοιμήσου, εσύ ομορφούλα μου, κοιμήσου

 στο προσκεφάλι σου η καρδιά μου ξαγρυπνεί

νάνι μου, εσύ.

μετάφραση: Γιάννης Ρίτσος

Για τη ζωή

Η ζωή δεν είναι παίξε-γέλασε 
Πρέπει να τήνε πάρεις σοβαρά 
Τόσο μα τόσο σοβαρά 
Που έτσι, να πούμε, ακουμπισμένος σ’ έναν τοίχο 
Με τα χέρια σου δεμένα 
Ή μέσα στ’ αργαστήρι 
Με λευκή μπλούζα και μεγάλα ματογυάλια 
Θε να πεθάνεις, για να ζήσουνε οι άνθρωποι, 
Οι άνθρωποι που ποτέ δε θά ’χεις δει το πρόσωπό τους 
Και θα πεθάνεις ξέροντας καλά 
Πως τίποτα πιο ωραίο, πως τίποτα πιο αληθινό
 απ’ τη ζωή δεν είναι. 

Ναζίμ Χικμέτ, Ποιήματα, 

μτφρ. Άρης Δικταίος, Ζαχαρόπουλος, Αθήνα 1983

η ζωή

Η Ζωή δεν είναι έν’ αστείο

Να την παίρνεις στα σοβαρά

Μα τόσο σοβαρά, που ακόμα

Κι αν σε στήσουν στον τοίχο

Να πεθαίνεις για να ζήσουν οι άνθρωποι

Οι άνθρωποι που δεν πρόκειται

Να γνωρίσεις τη μορφή τους.

Και να πεθαίνεις γνωρίζοντας,

Ότι τίποτε δεν υπάρχει πιό όμορφο

Και πιο αληθινό από τη ζωή.

Να παίρνεις τη ζωή στα σοβαρά.

Τόσο σοβαρά, που ακόμα

Και στα εβδομήντα σου χρόνια,

Να φυτεύεις στο κάμπο Ελιές.

Όχι για να μείνουν στα παιδιά σου,

Αλλά γιατί δεν θα πιστεύεις το θάνατο,

Παρόλο που τον φοβάσαι

Και η ζωή έτσι, θα ζυγίζει

πιο πολύ στη ζυγαριά.

Στοὺς δεκαπέντε συντρόφους

Δὲ χύνουν δάκρυ
     μάτια ποὺ συνηθίσαν νὰ βλέπουνε φωτιὲς
δὲ σκύβουν τὸ κεφάλι οἱ μαχητὲς
              κρατᾶν ψηλὰ τ᾿ ἀστέρι
                             μὲ περηφάνεια
δὲν ἔχουμε καιρὸ νὰ κλαῖμε τοὺς συντρόφους
              τὸ τρομερό σας ὅμως κάλεσμα
                            μὲς στὴ ψυχή μας
              κι οἱ δεκαπέντε σας καρδιὲς
                  θὲ νὰ χτυπᾶνε
                          μαζί μας
              τὸ σιγανό σας βόγγισμα
                            σὰν προσκλητήρι
χτυπᾶ στ᾿ ἀφτιά μας
                 σὰν τὸν ἀντίλαλο βροντῆς.

      Στάχτη θὰ γίνεις κόσμε γερασμένε
             σοῦ ῾ναι γραφτὸς ὁ δρόμος
                            τῆς συντριβῆς
      καὶ δὲ μπορεῖς νὰ μᾶς λυγίσεις
                σκοτώνοντας τ᾿ ἀδέρφια μας τῆς μάχης
καὶ νὰ τὸ ξέρεις
       θὰ βγοῦμε νικητὲς
                κι ἂς εἶναι βαριές μας
                             οἱ θυσίες.
Μαύρη ἐσὺ θάλασσα γαλήνεψε
                         τὰ κύματά σου
καὶ θά ῾ρθει ἡ μέρα ἡ ποθητὴ
            ἡ μέρα της ειρήνης
                         τῆς λευτεριᾶς σου
                                  ὦ ναὶ θά ῾ρθει      
            ἡ μέρα ποὺ θ᾿ ἁρπάξουμε τὶς λόγχες
             ποὺ μὲς στὸ αἷμα τὸ δικό μας
                                 ἔχουνε βαφτεῖ.

Χιροσίμα

Είμαι εφτά χρονών κορίτσι,
πέθανα στη Χιροσίμα
και χτυπάω πόρτα-πόρτα
μια υπογραφή ζητώντας.

Βάλε την υπογραφή σου,
όχι άλλη Χιροσίμα,
για να μη πεθάνουν κι άλλα
κοριτσάκια σν κι εμένα.

ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΣ

Και να, τι θέλω τώρα να σας πω
Μες στις Ινδίες μέσα στην πόλη της Καλκούτας,
φράξαν το δρόμο σ’ έναν άνθρωπο.
Αλυσοδέσαν έναν άνθρωπο κει που εβάδιζε.
Να το λοιπόν γιατί δεν καταδέχουμαι
να υψώσω το κεφάλι στ’ αστροφώτιστα διαστήματα.
Θα πείτε, τ’ άστρα είναι μακριά
κι η γη μας τόση δα μικρή.
Ε, το λοιπόν, ο,τι και να είναι τ’ άστρα,
εγώ τη γλώσσα μου τους βγάζω.
Για μένα, το λοιπόν, το πιο εκπληκτικό,
πιο επιβλητικό, πιο μυστηριακό και πιο μεγάλο,
είναι ένας άνθρωπος που τον μποδίζουν να βαδίζει.
Είναι ένας άνθρωπος που τον αλυσοδένουνε…

Χλιαροί και παλλόμενοι

Χλιαροί και παλλόμενοι 
σαν το αίμα που πηδάει από μια φλέβα
αρχίσαν να φυσάν οι άνεμοι.
Ακούω τους ανέμους
Αργοπορεί ο σφυγμός
Στις κορφές του Ουλουντζά θα χιονίσει
Και κει ψηλά οι αρκούδες 
Μεγαλόπρεπες κι εξαίσιες θα κοιμούνται 
Πάνου στ ακόκκινα φύλλα των καστανιών.
Στην πεδιάδα γυμνώνουνται οι λεύκες.
Όπου να'ναι θα κλειστούνε τα μεταξοσκούληκα
Όπου να'ναι θα τελειώσει το χινόπωρο
Όπου να'ναι κι η γη θα ξαναμπεί 
μέσα στου τοκετού τον ύπνο.
Κι εμείς θα περάσουμε ακόμη ένα χειμώνα 
Ζεσταίνοντας τα χέρια μας στη φωτιά της μεγάλης οργής μας
Και της αγίας ελπίδας μας

Σαν τον Κερέμ

Τον έλεγαν Κερέμ κι αγάπησε πολύ
κι απ' τον βαρύ σεβντά τον άρπαξε η φωτιά
και κάηκε ο Κερέμ π' αγάπησε πολύ
κι έχει στάχτη γενεί μες στην Ανατολή.

Μου λεν πως θα καώ κι εγώ σαν τον Κερέμ
με τούτη την φωνή που καίει την ψυχή.
Μολύβι ο καιρός κι ο άνεμος πικρός,
βάλτε όλοι σκοπό ν' αλλάξει ο καιρός.

Φωνάζω κι ας καώ κι εγώ σαν τον Κερέμ:
Αν δεν καώ εγώ, αν δεν καείς εσύ,
αν δεν καούμε εμείς ν' ανάψει πυρκαγιά,
πώς θέλεις να γενεί να φύγει η σκοτεινιά.

Για να λάμψει η νύχτα πώς θέλεις να γενεί,
αν δεν καώ εγώ, αν δεν καείς εσύ.

Νανούρισμα

Ψυχή μου εσύ κλείσε τα μάτια σου
ήσυχα γλαρά
κι όπως βουλιάζουν στα νερά
βυθίσου μέσ' τον ύπνο 
ολόλευκη γυμνή
το πιο όμορφο όνειρο
για σένα αδημονεί
νάνι μου εσύ

Ψυχή μου εσύ κλείσε τα μάτια σου
γλαρά σιγαλινά
κλάψε σιγά μεσ' τα δυο μου χέρια να- 
νάνι μου εσύ
και μέσ' στον ύπνο σου μη με ξεχνάς
νάνι μου εσύ ψυχή χρυσή

Κλείσε τα μάτια σου
γλαρά σιγαλινά
που καίει μια φλόγα μέσα τους
τα πράσινα τα καστανά
νάνι ψυχή νάνι χρυσή νάνι μου εσύ

Μικρόκοσμος

Και να, τι θέλω τώρα να σας πω
Μες στις Ινδίες μέσα στην πόλη της Καλκούτας,
φράξαν το δρόμο σ' έναν άνθρωπο.
Αλυσοδέσαν έναν άνθρωπο κει που εβάδιζε.
Να το λοιπόν γιατί δεν καταδέχουμαι
να υψώσω το κεφάλι στ' αστροφώτιστα διαστήματα.
Θα πείτε, τ' άστρα είναι μακριά
κι η γη μας τόση δα μικρή.

Ε, το λοιπόν, ο,τι και να είναι τ' άστρα,
εγώ τη γλώσσα μου τους βγάζω.
Για μένα, το λοιπόν, το πιο εκπληκτικό,
πιο επιβλητικό, πιο μυστηριακό και πιο μεγάλο,
είναι ένας άνθρωπος που τον μποδίζουν να βαδίζει.
είναι ένας άνθρωπος που τον αλυσοδένουνε

Κλαίουσες Ιτιές

Το νερό κυλούσε.
Τις ιτιές μας στην ανταύγειά του εζωγραφούσε.
Τα μαλλιά τους πλένανε μες στο νερό οι ιτιές!
Τα γυμνά κι αστραφτερά σπαθιά βαρώντας τις ιτιές
κόκκινοι καβαλλάρηδες τρέχανε προς τη Δύση.
Ξάφνου
σαν πουλί
που χτυπιέται
στο φτερό
λαβωμένος καβαλλάρης απ’ το άτι του κυλά.
Μιλιά δεν έβγαλε
τους φεύγοντας οπίσω δεν κάλεσε
Με μάτια μόνο εκοίταξε, με μάτια δακρυσμένα
στα πέταλα
που γυαλίζανε αλάργα
Αχ! Τι κρίμα,
σ’αυτόνα το κρίμα
που στ’αυτιά τα γοργόφτερα, στ’αφρισμένα τους λαιμά
ποτέ πια δε θα χυθεί,
πίσω απ’ τις λευκές στρατειές σπαθί πια δε θα παίξει!
Αργαλά, αργαλά σβύνουνε οι καλπασμοί,
οι καβαλλάρηδες χάνονται στη Δύση
Καβαλλάρηδες, καβαλλάρηδες, κόκκινοι καβαλλάρηδες.
Τα άτια τους του ανέμου φτερά έχουν…
Τα άτια τους του ανέμου φτερά…
Τα άτια τους του ανέμου…
Τα άτια τους…
Τα άτια…
Σαν καβαλλαραίοι γοργόφτεροι επέρασε η ζωή
Του τρεχάμενου νερού εσώπασε η βοή
Ίσκιωσαν οι σκιές
σώπασαν οι χαρές
Μαύρα πέπλα σκέπασαν
τα μάτια τα γαλανά,
ιτιές κλαίουσες χαμηλώσαν
στα ολόξανθα μαλλιά
Μην κλαις κλαψιάρα ιτιά
μη μοιρολογάς!
Σιμά στο πικρόνερο
μη μοιρολογάς
μην κλαις!

Αυτό είναι

Είμαι μέσα στο φως που προχωρεί
Tα μάτια μου είναι πλημμυρισμένα από πόθους
Ειν' ωραίος ο κόσμος
Ειν' ωραίος ο κόσμος

Τα μάτια μου δεν κουράζονται να βλέπουνε τα δέντρα
Τα δέντρα τα τόσο γεμάτα από ελπίδα
Τα δέντρα τα τόσο πράσινα

Ένα μονοπάτι ηλιόλουστο τραβάει μέσα απ' τις μουριές
είμαι στο παράθυρο του νοσοκομείου 
Δε νιώθω τη μυρωδιά των γιατρικών
Κάπου πρέπει ν' ανθίζουν τα γαρούφαλα
Δε νιώθω τη μυρωδιά των γιατρικών

Το ζήτημα δεν είναι να είσαι αιχμάλωτος
Το να μην παραδίνεσαι αυτό είναι

Αν η μισή μου καρδιά

Αν η μισή μου καρδιά βρίσκεται, γιατρέ, εδώ πέρα
η άλλη μισή στην Κίνα βρίσκεται
με τη στρατιά που κατεβαίνει προς το κίτρινο ποτάμι

Η άλλη μισή στην Κίνα βρίσκεται.

Κι ύστερα, γιατρέ, την κάθε αυγή
την κάθε αυγή, γιατρέ, με τα χαράματα
πάντα η καρδιά μου στην Ελλάδα τουφεκίζεται.

Κι ύστερα, δέκα χρόνια, γιατρέ, 
που τίποτα δεν έχω μες στα χέρια μου 
να δώσω στο φτωχό λαό μου,
τίποτα πάρεξ ένα μήλο
Ένα κόκκινο μήλο
Την καρδιά μου.

Ύμνος στην ζωη

Τι όμορφο που είναι να ζεις
να μπορείς να διαβάζεις τον κόσμο
τη ζωή να τη νιώθεις τραγούδι αγάπης
τι όμορφο που είναι να ζεις
σαν παιδί να απορείς και να ζεις.

Κι όμως είναι ν΄απορείς πως αυτό το ωραίο τραγούδι
πως αυτή η ζωή η γεμάτη χαρά
έχει γίνει σκληρή
έχει γίνει φτηνή
και τόσο πικραμένη
που νά 'ναι σιχαμένη

Το όμορφο που είναι να ζεις
να σου λένε καλημέρα του κόσμου τα χείλη
τη ζωή να την κάνεις τραγούδι χαράς
τι όμορφο που είναι να ζεις
σαν παιδί να απορείς και να ζεις

Χιονίζει μες στη νύχτα

Χιονίζει μες στη νύχτα
Κι εσύ στέκεις μπροστά
Στην πύλη της Μαδρίτης
Αντίκρυ σου έχεις
Μια στρατιά ολάκερη από πολιτείες
Μια στρατιά που σκοτώνει
Ό,τι πιο ωραίο έχουμε
Την ελπίδα, τα παιδιά, τη λευτεριά, την νοσταλγία

Χιονίζει μες στη νύχτα
Απόψε θα κρυώνουνε
Τα μουσκεμένα πόδια σου
Χιονίζει και τώρα 
Που σε σκέφτομαι
Την ίδια τούτη την στιγμή
Μπορεί μια σφαίρα εκεί να σε σκοτώνει
Και τότε
Μήτε χιόνι πια μήτε άνεμος

χιροσίμα

Είμαι εφτά χρονών κορίτσι,
πέθανα στη Χιροσίμα
και χτυπάω πόρτα-πόρτα
μια υπογραφή ζητώντας.

Βάλε την υπογραφή σου,
όχι άλλη Χιροσίμα,
για να μη πεθάνουν κι άλλα
κοριτσάκια σν κι εμένα.

ο άνεμος κυλάει

Ο άνεμος πηδάει και φεύγει
Ο ίδιος άνεμος ποτέ δεν σαλεύει
Δυο φορές
Το ίδιο κλαδί της κερασιάς
Τα πουλιά τραγουδάνε στα δένδρα
Είναι φτερά που θέλουν να πετάξουν
Εδώ πέρα η πόρτα είναι κλεισμένη
Πρέπει να τηνε ρίξω
Πρέπει να σε δω αγαπημένη μου
Α να’ναι ωραία η ζωή όπως εσύ
Α να’ναι να’ναι φίλη
Να΄ναι αγαπημένη όπως εσύ
Το ξέρω ακόμα δεν τελείωσε
Της δυστυχίας το συμπόσιο
Μα θα τελειώσει

Κατά τις λάμψεις πέρα

Κατά τις λάμψεις πέρα
Εκεί τραβάει
Η άσφαλτος στρωμένη τούτη η στράτα
Τις αγελάδες τα καμιόνια
Τις μπαρκάρουν τρεις
Ήρεμος τραμπαλίζεται
Ο λαιμός τους και βαρύς

Τρεις τρεις μες στα καμιόνια
Τις μπαρκάρουνε τις αγελάδες
Πιτσιλωτές, πυρόξανθες ή μαύρες
Μα να τους εξηγήσεις δεν μπορεί
Γλώσσα καμία
Πως είν’ μεσάνυχτα
Και πως τις πάνε στα σφαγεία

Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή

Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή
που δεν την αρμενίσαμε ακόμα.
Το πιο όμορφο παιδί δε μεγάλωσε ακόμα.

Τις πιο όμορφες μέρες,
τις πιο όμορφες μέρες μας, δεν τις ζήσαμε ακόμα.
Δεν τις ζήσαμε ακόμα. (δις)

Κι ό, τι πιο όμορφο,
Κι ό, τι πιο όμορφο θα ‘θελα να σου πω,
Δε στο 'πα ακόμα, δε στο 'πα ακόμα.

Η πιο όμορφη θάλασσα ...

Τις πιο όμορφες μέρες, ...

Κι ό,τι πιο όμορφο ...