Γιάννης Υφαντής: τρία [3] ποιήματα

ΣΤΙΧΟΙ

I

Κι έρχονται οι άξεστοι βουνίσιοι άνεμοι

ντυμένοι τα βαριά αρώματα της ρίγανης και του ελάτου

έχοντας άλλος στο μανίκι άλλος στο γόνατο

την ασημένια λάμψη απ’ τ’ άγγιγμά τους σε μια κρύα πηγή.

II

Α γέμιση του φεγγαριού και δέση των νερών·

κρένοντας η κρυότερη μορφή σα ρέει στη στέρνα

έναρθρο το ανάστημα τρέμει των καλαμιών.

III

Κ’ οι νέρινες γυναίκες του συντριβανιού

υψώνουνε το δροσερό κορμί τους ρίχνοντας

η μια στην άλλη λόγια δροσερά

σαν το κορμί τους, σαν την όψη τους.

**

ΜΑΘΗΜΑ

Δέκα ενιαυτούς οι Αχαιοί

πολιορκούσανε την Τροία-

όπως πολιορκούν τα σπερματόζωα τ’ ωάριο

όπως πολιορκούνε οι ψυχές τον Ήλιο

ή οι νυχτερίδες το Φεγγάρι- όπως

δέκα ενιαυτούς οι Αχαιοί

πολιορκούσανε την Τροία.

Κι επάνω στη χρονιά τη δέκατη

τη δίσεκτη την τόσο τυχερή

σαν πέος μπήκε το παλιάλογο ο Δούρειος

και την κατάχτησαν την Τροία οι Αχαιοί.

**

ΣΟΜΠΑ

Με ποιόνε απόψε να μιλήσω Σόμπα

Γριά μου χιμπατζίνα σιδερένια ζεστή μου γιαγιά

Σόμπα με βίδες και με πόρτα στην κοιλιά σου Σόμπα

Που υψώνεις το βραχίονά σου από μπουριά και

Μπήγεις τη ζαρωμένη σου γροθιά στον τοίχο, Σόμπα

Κι αν είναι τενεκένια η καρδιά σου και στις φλέβες σου

Τρέχει πετρέλαιο ξέρω πως

Είσαι ενσάρκωση του ’γνι και απόγονος

Της σπιτικής θεάς Εστίας και ξέρω πως

Είν’ η ψυχή σου από φωτιά· α, πόσο χαίρομαι

Σόμπα ν’ ακούω εκείνο το

Λαμπαδολαμπάδιασμα της ψυχής σου και

Να νοιώθω την

Με τα γαλάζια της ποδάρια ριζωμένη στο πετρέλαιο να χορεύει

Τη φλόγινη γύμνια της

Απλώνοντας τη ζέστα στη σάρκα μου

Στα ρούχα μου, στα βιβλία μου, σ’ όλη

Την κάμαρά μου, ακόμα και…α, Σόμπα

Πόσο με συντροφεύει η ψυχή σου εδώ μες στο κελί μου

Πόσο μου δίνει δύναμη να υφαίνω

Το κάλυμμα ετούτο του κενού· και βέβαια ’συ

Θαρρώ με νοιώθεις σ’ όλα ετούτα Σόμπα

Τι κι αν δεν έχεις μάτια, μύτη ή αυτιά

Έχεις και ’συ δα τόσες τρύπες, κάτι ξέρεις

Κι όχι μονάχα από τούτα μα κι απ’ τ’ άλλα

Τα μακρινά κι έξω απ’ το σπίτι όταν

Επάνω στην ταράτσα μου καμώνεσαι

Πως βγάζεις μες απ’ το καπέλο σου καπνό και τέτοια κόλπα

Το νοιώθω, ακούς, μυρίζεις, βλέπεις, ξέρεις για

Τα τρυφερά ποδάρια της βροχής, για τους αγγέλους

Που χορεύουν και στροβιλίζοντ’ α-

λαφροπατώντας με

Νιφάδες χιονιού, για το αίνιγμα

Της ομίχλης

Στην πόλη που γίνετ’ η

Στοιχειωμένη χώρα του δράκοντα. Σόμπα

Γριά μου χιμπατζίνα σιδερένια ζεστή μου γιαγιά

Σόμπα με βίδες και με πόρτα στην κοιλιά σου Σόμπα

Που υψώνεις το βραχίονά σου από μπουριά και… Σόμπα

’σε με τώρα να γυρίσω την καρδιά σου στο μηδέν

’σε ν’ ακούω ξαπλωμένος στο σκοτάδι

Της συστολής σου εκείνο το

Σιδερένιο μυρμήγκιασμα π’ όλο χάνεται,

Ενώ ο νους μου βασιλεύει και ολόκληρος

Βουλιάζω μες στον ύπνο κι εξαγνίζομαι.

Γιάννης υφαντής: ΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ άλλο δεν είναι παρά κύματα του Ωκεανού που τ’ όνομά του είναι Πνεύμα.

ΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ δεν είναι πολλοί, αλλά ένας (ο Κανένας), που όμως έχει πολλά πρόσωπα και πολλά ονόματα σκορπισμένα στον χώρο και στον χρόνο.
.
ΠΑΝΤΑ ΕΔΩ

Δεν υπάρχει θέμα• βρίσκομαι εδώ• βρίσκομαι πάντα εδώ.

Έγραψα το Τραγούδι του Αρπιστή στα 2000 π.Χ. στην Αίγυπτο.
Έγραψα την Οδύσσεια στα 800 π.Χ. στην Ιωνία.
Έγραψα το Ταό Τε Κιγκ στα 600 π.Χ. στην Κίνα.
Έγραψα τον 11ο αιώνα στο Ικόνιο το Μαθναβί ι Μαναβί.
Τέλειωσα στη Ραβένα εξόριστος την Κωμωδία που ο Βοκάκιος την είπε Θεία.
'Έγραψα τη Γυναίκα της Ζάκυ(ν)θος
Τα Τέσσερα Κουαρτέττα
Την Κίχλη
Το Μανθρασπέντα.

Δεν υπάρχει θέμα• βρίσκομαι εδώ• βρίσκομαι πάντα εδώ.
.
ΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ άλλο δεν είναι παρά κύματα
του Ωκεανού που τ’ όνομά του είναι Πνεύμα.
.
ΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ, μεταξύ άλλων, λέγουν πράγματα που δεν ειπώθηκαν ποτέ ή αν κάποτε ειπώθηκαν λησμονήθηκαν. Και ιδού ένα παράδειγμα:
.
O KHΠOΣ THΣ ΠOIHΣHΣ

Κήπος είναι η ποίηση με δέντρα
οπωροφόρα μέσα εκεί τους ποιητές.
Στον κήπο τούτον ο σοφός πάντοτε παίρνει
αυτό που κάθε δέντρο από τη φύση του
έχει να του προσφέρει· δεν ζητά
μήλα απ’ τη συκιά ή μανταρίνια
από την κερασιά. Όμως οι άσοφοι
κήπος της ποίησης δεν ξέρουν τι θα πει
γι’ αυτό κι απ’ τον παράδεισο των λόγων
φεύγουνε πάντα όπως ήρθαν νηστικοί.

ΤΟ ΘΑΥΜΑ

Τι τέλεια κατσίκια τα κατσίκια.

Χτες γεννήθηκαν και πώς ξέρουν κιόλας

με τόση ακρίβεια

όλα τα κατσικίσια πράγματα.

Θαρρείς και σπούδαζαν κατσικοσύνη μια ολόκληρη

Αιωνιότητα.

Το δύσκολο πέρασμα

Ζώντας σε παραμύθια και θρησκείες, περνώντας
μες από θρύλους, πολιτείες και λαούς
άκουσα και για κείνο το γεφύρι που το πλάτος του δεν
είναι πιο μεγάλο από την κόψη ξυραφιού.
Μόνο που κείνο το γεφύρι λένε θα μπορούσες να περάσεις
προς το φως.
Κι όπως οι πιο σοφοί εξηγούν
διαβαίνεις το γεφύρι εκείνο μόνο αν ο ίδιος είσαι φως.

Όπου και να βρίσκεστε πάντα

Όπου και να βρίσκεστε πάντα
κρυφό ένα όπλο να κρατάτε πάνω σας γιατί
η επανάσταση
(σαν τη δευτέρα παρουσία) δεν ξέρετε
πού θα σας βρει, γιατί
η επανάσταση
(σαν τη δευτέρα παρουσία) γίνεται
κάθε στιγμή.

Λόγια ενός μεθυσμένου χωριάτη

Παιδάκια των αστών
τι εύκολα που αριστερίζετε
τι εύκολα που αναρχίζετε
τι εύκολα κρατάτε για την υστερνή
ένα φασίστα μέσα σας.
Παιδάκια των αστών εγώ κατάφερα
να ζω με τα προνόμια που σας δώσαν οι μπαμπάδες σας.
Τι τίμιο βίο εσείς παιδάκια των αστών,
μήτε παπάδες μήτε χωροφύλακες δε βγάζει η κάστα σας,
μόνο διανοούμενους και καλλιτέχνες κι επιστήμονες.
Τι προοδευτικά εσείς παιδάκια των αστών
Τι ανωτέρου επιπέδου ατιμίες.Όμως
Όμως εγώ σας ξέρω. Ελάτε
ελάτε προς με τα κακόμοιρα
να σας χαϊδέψω λίγο τα κεφάλια σας
κ' ύστερα να σας μπήξω μια κλοτσιά στα πισινά
καθάρματα!

για να τελειώνουμε με τα ψέματα

Ήταν ειλικρινής
συγκρατημένος
εύθυμος
αυτάρκης
δυνατός
γαλήνιος
θαυμάσιος.
Αυτός;
Δε λύγιζε ποτέ του όπως όλοι μας
στους 3 ή και στους 4 βαθμούς.
Όμως κι αυτός
λύγιζε στους 7 ή στους 8 ή έστω
στους 100.
Λύγιζε πάντως διάβολε κι αυτός.

το δύσκλολο πέρασμα

Ζώντας σε παραμύθια και θρησκείες, περνώντας
μες από θρύλους, πολιτείες και λαούς
άκουσα και για κείνο το γεφύρι που το πλάτος του δεν είναι πιο μεγάλο από την κόψη ξυραφιού.
Μόνο από κείνο το γεφύρι λένε θα μπορούσες να περάσεις προς το φως.
Κι όπως οι πιο σοφοί εξηγούν διαβαίνεις το γεφύρι εκείνο μόνο αν ο ίδιος είσαι φως.

Από τη συλλογή Ο καθρέφτης του Πρωτέα (1986)

Παραμύθι

Είχες μες στον καθρέφτη τ' ουρανού τον ήλιο σώμα σου∙
βράδιασε πια και κομματιάστηκες σε άστρα.

«Κι όμως ο ουρανός είναι αυλή και τ' άστρα σπόροι
που εγώ θα τους μαζέψω την αυγή»
Είπε ο κόκορας κι ανέβηκε στη ράχη της δρακόντειας ρίζας να κουρνιάσει.

Νεοελληνική Ιστορία

Είκοσι χρόνια δούλεψα καπνά∙ είκοσι χρόνια
φυντάνια, βοτανίσματα, ποτίσματα,
όργωμα, ξαναόργωμα και σβάρνισμα
και φύτεμα και σκάλισμα και πότισμα και μάζεμα κι
αρμάθιασμα και διάλεγμα και λιάσιμο και κόψιμο
και τέλος
δεμάτιασμα
για να 'ρθει ο έμπορας και να βαθμολογήσει
66 τοις εκατό στο κράτος
27 τοις εκατό στην τσέπη του
κι 7 τοις εκατό σ' εμάς
και μες σ' αυτά τα εφτά τοις εκατό,
να 'ναι λιπάσματα, ποτίσματα, οργωτικά, εργατικά
δικός μας μόχτος, χρέη, κ' η ζωή
που θέλει τη ζωή και τίποτε
δεν την παρηγορεί έξω απ' αυτή.

Αν είναι που οι μισοί ξενιτευτήκαμε
αν είναι που δεν έχουμε μια σιγουριά
και δεν χορταίνουμε ξεκούραση και ύπνο και φαΐ
δεν είναι που δεν εργαστήκαμε
δεν είναι που δεν κάναμε οικονομίες
δεν είναι που δεν ήμασταν οι τυχεροί∙
είναι που μας ληστεύανε και μας ληστεύουν:

Όχι οι Πέρσες μήτε οι Ενετοί
μήτε οι Τούρκοι μήτε οι Γερμανοί
μα οι δικοί μας
γενίτσαροι του πλούτου και της μόρφωσης
πολιτικοί κι ακαδημαϊκοί
και Εκκλησία και βιομήχανοι.
Είναι που μας ληστεύανε
και μας ληστεύουν.

το θαύμα

Τι τέλεια κατσίκια τα κατσίκια.
Χτες γεννηθήκαν και πώς ξέρουν κιόλας με τόση ακρίβεια
όλα τα κατσικίσια πράγματα.
Θαρρείς και σπούδαζαν κατσικωσύνη μια ολόκληρη
αιωνιότητα.

το άλας της γης

Κάτω απ' την αρχαία φωνή του κόρακα
η θάλασσα γυμνώθηκε απ' τη γη. Η αμμουδιά
είναι η στερνή δορά της θάλασσας.
Η θάλασσα γυμνή απ' την άμμο
η θάλασσα γυμνή απ' όλα κυματίζει προσπαθεί
να γυμνωθεί απ' τον εαυτό της.
Το αλάτι είναι η σοφία της θάλασσας.
Το είδα στα τραχειά χέρια των βράχων.
Το αλάτι είναι η θάλασσα γυμνή
κι από τη θάλασσα την ίδια.
Το αλάτι είναι η σοφία της θάλασσας.
Να είστε το αλάτι αυτού του κόσμου.
Όμως όταν τα πάντα έχουν γίνει
όμως όταν τα πάντα πια είναι πίσω σου
πού θα μπορούσες να κοιτάξεις και να μη
γίνεις αλάτι;

τίποτα ταπεινό

Τόση ελευθερία τόση γνώση άλλο δεν άντεχε κι εντέλει
κλείστηκε μες στο σώμα ενός τρελλού.
Τίποτε ταπεινό.
Είναι πολίτης πια του σύμπαντος.
Μήτε αστός μήτε χωριάτης.
Είναι πολίτης πια του σύμπαντος
σαν τα σκαθάρια και τους ήλιους. Απαλλάχτηκε.
Νοίκι, ΔΕΗ και δόξα τα ανάλαβαν οι ατσίδες.

Λόγος σε συμπόσιο διανοουμένων

Α κύριοι κύριοι της «κουλτούρας», γένος
της Ματαιοδοξίας και δολοφόνοι
πάνω από κάθε υποψία.
Α κύριοι κύριοι της «κουλτούρας», έχετε, δε λέω
τα περιοδικά σας, τις
εφημερίδες σας
την τηλεόρασή σας, τους
προαγωγούς σας, έχετε
τις γκομενοπαγίδες σας, τα θερμοκήπιά σας,
τη στρατευμένη σας συνείδηση, έχετε
τα άγχη σας (α πόσο όμορφα υποφέρετε)
τις εκλεκτές σας αμαρτίες, τον αγώνα σας, μα έχετε προπάντων
τις μαϊμούδες σας ψυχές∙ γουστάρω απόψε
οι μαϊμούδες σας ψυχές γουστάρω απόψε
να μου χορέψουν την
ανησυχία σας
για τον άνθρωπο
την υστερία σας με την τέχνη, την αγάπη σας
προς την ελευθερία, τη ροπή σας
στο φαρισαϊσμό.
Α κύριοι κύριοι της «κουλτούρας», γένος
της Ματαιοδοξίας και δολοφόνοι
πάνω από κάθε υποψία.

Το μαγικό δαχτυλίδι

Όλα του Μηδενός μεταμορφώσεις είναι, μάγια.
Φόρεσε δαχτυλίδι το Μηδέν και ξόρκισε τη Μάγια.

Λένε πως δεν σου άξιζε η τόση μου η λύπη

Λένε πως δεν σου άξιζε η τόση μου η λύπη
όμως εγώ που έχασα ολόκληρο τον κόσμο
εγώ μονάχα ξέρω τι μου λείπει.

Φωτισμός

Το φως χωρίζει τα πράγματα.
Το σκοτάδι ενώνει τα πράγματα.
Αυτή η πρώτη παρουσία των πραγμάτων
αυτός
ο θάνατος. Όμως
στη δεύτερη παρουσία τους

τα πράγματα
είναι
το φως.

1980 μ.Χ.

Τα δέντρα παραιτήθηκαν∙ μαραίνονται. Ο νους
άγονος σαν την άσφαλτο κ' οι σκέψεις του
πλάσματα σκοτωμένα που δε μπόρεσαν
να διασχίσουν την ατσάλινη εποχή.
Ζώα κοστούμια του Θανάτου πεταγμένα στο ακροδρόμι. Πού 'ναι πια
το θέατρο του μύθου και των ζώων; Οι μηχανές
τρέχουν μουγκρίζοντας κ' οι άνθρωποι
τρέχουν μαζί τους να προλάβουν τη ζωή.
Μέσα σε πολυόμματα τσιμέντινα βουνά
κάτω απ' των κεραιών το σιδερένιο δάσος
χιλιάδες τα κεφάλια του φιδιού της Εξουσίας
με το σπινθηροβόλημα της προβολής
με γκρίζα ψιχαλίσματα του απείρου, φωσφορίζοντας
προσφέρουνε το νάυλον μήλο και τη νύστα.

Το που μου κλέψαν το μπουφάν

Το που μου κλέψαν το μπουφάν δεν είναι τίποτα,
κι ο κλέφτης του ας είν' ευλογημένος.
Όμως σαν κάνει ψύχρα και μου λείπει
(δεν έχω ένα δεύτερο μπουφάν) όταν κρυώνω
ίσως να ρίξω κάμποσους χριστούς και παναγίες.
Γιατί κι ο κλέφτης πρέπει (ρε γαμώ το)
να 'ναι ένας σοφός,
να 'χει αίσθηση του δίκαιου, να κλέβει αυτόν που πρέπει.

Χωροχρονος

Τρεις μέρες πριν πεθάνει ο γείτονας,
ούρλιαζε το σκυλί του, βλέποντας
τις φάσεις του θανάτου στο μέλλον.

Τι θάμα, ένα σκυλί
σαν το θεό του Εκκλησιαστή
που βλέπει παρελθόντα όλα τα πράγματα
σ' απόσταση τριών μερών ένα σκυλί
διέκρινε την πράξη ενός θανάτου

Εγώ 'μως βρίσκω πως δεν είμαι
ούτε θεός ούτε σκυλί, μα έχω
κάτι από την πλήξη του θεού-
και κάτι απ' του σκυλιού τη θλίψη.