Η αυτοχειρία
των Ελλήνων λογοτεχνών αποτελεί ένα σύνθετο υπαρξιακό και κοινωνικό φαινόμενο,
όπου η δοκιμαζόμενη ακραία ευαισθησία του δημιουργού, συγκρούεται βίαια με τα πολλαπλά
αδιέξοδα της εποχής του. Το έργο και το τέλος σημαντικότατων ποιητών/τριών, όπως
ο Κώστας Καρυωτάκης, ο Ναπολέων Λαπαθιώτης, η Κατερίνα Γώγου και ο Νικόλας
Άσιμος, αποδεικνύουν ότι η πράξη τους δεν ήταν μια απλή προσωπική παρόρμηση.
Αντίθετα, ήταν το αποτέλεσμα μιας βαθιάς και παρατεταμένης ρήξης με την στυγνή,
σκληρή πραγματικότητα.
Ποιοι είναι όμως εκείνοι οι παράγοντες που οδήγησαν τους διάφορους
λογοτέχνες στην αυτοχειρία. Το Υπαρξιακό Κενό, η Ευαισθησία ή η ανία της ύπαρξής
τους; Η ποιητική φύση χαρακτηρίζεται από μια οξύτατη αντίληψη του κόσμου, η
οποία συχνά μετατρέπεται σε ποιητική και όχι μόνο κατάρα. Οι αυτόχειρες ποιητές
βίωναν αυτό που ονομάζουμε «υπαρξιακό βάρος». Η καθημερινότητα τους φάνταζε στα
μάτια τους πεζή, μάταιη και ανυπόφορη. Η αδυναμία τους να συμβιβαστούν με τα
ανθρώπινα όρια τους οδηγούσε σε μια απόλυτη πνευματική απομόνωση και σε συχνές
εκρήξεις. Ηφαίστεια που έβραζαν.
Πολλοί από τους δημιουργούς αυτούς υπήρξαν βαθιά
πολιτικοποιημένα ή αντισυμβατικά άτομα που αρνήθηκαν να μπουν στα καλούπια της
εποχής τους. π.χ Ο Κώστας Καρυωτάκης, ως δημόσιος υπάλληλος, ένιωθε τη
γραφειοκρατία και την επαρχιακή μετάθεση ως πνευματικό θάνατο, ενώ η Κατερίνα
Γώγου και ο Νικόλας Άσιμος ταυτίστηκαν με τον αναρχικό και αντισυμβατικό χώρο.
Η συνεχής καταδίωξη, η αστυνομική βία και η αδυναμία τους να ενταχθούν σε ένα
καπιταλιστικό κατευθυνόμενο σύστημα που εμπορευματοποιούσε την τέχνη, τους
εξάντλησαν ψυχικά.
Για άλλους η ιστορική πραγματικότητα λειτούργησε συχνά ως
ο τελικός καταλύτης. Οι ποιητές δεν ζούσαν σε γυάλινο πύργο, αλλά εισέπρατταν
το δράμα της κοινωνίας τους. Η γενιά του Μεσοπολέμου (Καρυωτάκης) σημαδεύτηκε
από τη Μικρασιατική Καταστροφή και την απώλεια κάθε συλλογικού οράματος.
Υπήρχαν έντονα τα σημάδια σε όλους της εξαθλίωσης που επέβαλλε η Γερμανική
κατοχή. Ο Ναπολέων Λαπαθιώτης οδηγήθηκε στο τέλος κατά τη διάρκεια της
γερμανικής Κατοχής, μέσα στη φτώχεια και την απόλυτη στέρηση. Για άλλους η
εθνική υποδούλωση λειτούργησε ως θηλιά στο λαιμό. Η Πηνελόπη Δέλτα επέλεξε τον
θάνατο ως πράξη ύστατης αντίστασης και αξιοπρέπειας την ημέρα που οι Ναζί
μπήκαν στην Αθήνα.
Βέβαια πίσω από τον δημόσιο λόγο υπήρχε πάντα η εύθραυστη
ανθρώπινη φύση, η οποία συχνά λύγιζε κάτω από το βάρος ψυχικών ασθενειών ή
ουσιών. Η κλινική μελαγχολία ήταν διάχυτη στα κείμενα και τη ζωή τους. Για
ποιητές, όπως ο Λαπαθιώτης (ναρκωτικά)
και η Γώγου (αλκοόλ και χάπια), οι ουσίες ξεκίνησαν ως καταφύγιο από τον πόνο,
αλλά κατέληξαν να επιταχύνουν την ψυχική και σωματική τους κατάρρευση.
Η αυτοχειρία των Ελλήνων ποιητών δεν πρέπει να
αντιμετωπίζεται ως μια πράξη δειλίας, αλλά ως μια ύστατη, τραγική κραυγή
διαμαρτυρίας. Πολλοί επιστημονικοί κύκλοι υποστηρίζουν ότι η αυτοχειρία είναι
πράξη ανδρείας! Είναι η τελική άρνηση να
συνθηκολογήσουν κάποιοι με έναν κόσμο που θεωρούν άσχημο, άδικο και πνευματικά
νεκρό.
Όπως έγραψε και ο ίδιος ο Καρυωτάκης, η πράξη αυτή ήταν
το αποτέλεσμα μιας «απελπισίας» που δεν έβρισκε πλέον άλλη διέξοδο, μετατρέποντας
τον θάνατό τους στην τελευταία, πιο σκληρή τους ποιητική πράξη.







