Ζωή και θάνατος

Ζωή και θάνατος, απόγκρεμο κεφαλάρι νερού,
Πώς διαπερνάς μ' ορμή τ' αδύναμα σωθικά μας,
πώς το δρόμο βρίσκεις μες απ' της καρδιάς μας την πύλη να
βγεις,
κι εμείς τα πόδια βάζουμε αντιστύλι στη γη,
αντιστύλι και το κορμί, η γιγάντια ορμή σου για να περάσει!

Ανοιξη

Στους ίμερους πάλι παραδίνεται το σώμα της άνοιξης.
Τα πουλιά σα σπόρους σκληρούς
Τσιμπολογούνε το θάνατο.
Ακόμα μια φορά
Από τα δόντια του χάους η ζωή ανατέλλει.
Ακόμα μια φορά
Κάλεσε η ζέστα τις σαύρες απ’ τις σχισμές τους.

Μια φορά ακόμα
Από της αμαρτίας του και της θλίψης του το σταυρό
Προσπαθεί ο άνθρωπος τ’ αστέρια ν’ αρπάξει
Και δεν το μπορεί.

(Ξέφωτα, 1979)

Ο κύκλος

Ελιωσε η δύναμη μες στη γλυκύτητα του μελιού.
Μες από τις σκοτεινές τρύπες
Δεν προβάλλουν πια του πάθους τα βασανισμένα κεφάλια,
Μέλισσες μόνο βουίζουν γύρω από το νερό.
Ο κόσμος ιριδίζεται στην ανάερη αυτή νερένια κλωστή.
Ολα μες στο γουδί του πόνου λιώσαν,
Γίναν πολύτιμη γνώση.
Τώρα κι οι νεκροί τολμούνε μες απ’ τα’ αυλάκια της γης ως τον
Αέρα να βγούνε
Να οσφρανθούνε την υπερούσια τούτη στιγμή.
Η ουρά του φιδιού βρήκε την κεφαλή του,
Ο κύκλος σα στεφάνι έκλεισε.

(Η άλλη γνώση, 1982)

Οι πράξεις μας

Μες απ' τον ήρεμο χαοτικό βυθό
Ξεπετάγονται ξαφνικά οι πράξεις μας,
Λόγια, παραπατήματα και ζαλισμένες χειρονομίες,
Σα μαχαίρια απρόσμενα που παν ίσια στην καρδιά  μας να καρ-
φωθούνε.
Τις κοιτάμε, σαν πουλιά να 'χουνε από κοντά μας φύγει,
Να 'χουνε ξεκολλήσει απ' το δέρμα μας,
Από της καρδιάς μας τη θέρμη που δεν τις πρόφτασε,
Αφήνοντας πίσω τους της λαβωματιάς τη σύσπαση,
Την ουλή του ανόσιου τραύματος που με τίποτα πια δε γιαίνει.

(Πήλινο σχήμα, 1985)

Κολυμπούσα στα πηχτά Ερεβώδη κύματα

Κολυμπούσα στα πηχτά ερεβώδη κύματα,
Πέτρες τεράστιες γεμάτα,
Χτυπημένη από την ορμή του σκότους
Που μ' έπαιρνε, με τίναζε, μ' άφηνε πίσω, δεν κουραζόταν μαζί
Μου.
Επλεαν τα μαλλιά μου στα νερά
Κι ένιωθα κολλημένη απάνω μου τη λεπτή ρίζα να με κρατά
Ψηλά,
Να θέλει να με ποντίσει στη χοάνη της αβύσσου.
Αλλοτε ένα ρέμα, άλλοτε ένα κεφάλι και πάντα μια ψυχή που
Σπάραζε
Αφηνόμουν στο πρωτόφαντο χέρι της άγριας δύναμης
Που όλα τα 'στιβε στην κίνησή του,
Ολα τα κουνούσε με την τρίαινά του,
Και το σαρδόνιο γέλιο αντηχούσε στις εσχατιές της απεραντο-
σύνης.
Κι η ρίζα ανάερη κλωστή μέσα σε τέτοια πηχτή ουσία
Κρατούσε το κορμί μου με κλεισμένα τα βλέφαρα,
Που αφηνόταν στου γιγαντισμού τη δίνη.
Ηταν ο ύπνος, ήταν ο εφιάλτης, ήταν το δίδυμο του θανάτου.

(Η εξέδρα, 1988)

Ενας στεναγμός ήταν η ζωή μου

Ενας στεναγμός ήταν η ζωή μου κι ένας μεγάλος θρήνος.
Τώρα βυθώ στη νύχτα του θανάτου,
Τη νύχτα που δε λησμόνησα ποτέ.
Που ζούσα κάτω απ' τα κλωνάρια της, τ' αστέρια της και τη
Σιωπή της.
Τώρα κινώ στη νύχτα του θανάτου
Αφανη, άλαλη, μέσα στ' ασκητικά μου πέπλα.
Ενα φως που έζησε στα βουνά.
Ενα φως κυκλωμένο από σκοτάδι.
Σ' όλη μου τη ζωή αγάπησα το Θεό.
Τ' όνομά μου δεν έμαθε θνητός κανείς.
Ημουν μια πίκρα και μια σιωπή.

Δε φοβάμαι το θάνατο

Δε φοβάμαι το θάνατο,
Δε φοβάμαι να γυρίζω στις παγωμένες εκτάσεις Σου να Σε
Βρω.
Ανοίγω τα χέρια μου
Κι ενώνομαι μ' όλα τα πλάσματά Σου, που ζουν χιλιάδες μίλια
Μακριά.
Ενώνομαι μ' όλη τη σιωπή των πάγων
Και ζω.

(Ενδόμυχα, 1953)

Ηράκλειτος

Ω, συ που πάντα διάβαινες
π' των ανθρώπων τον αχό μακριά
Για να τραφείς στην έρημο,
Στων ουρανών τη σιγαλιά, αγνάντεψέ με από μακριά
Κι από το χέρι πάρε με,
Που κύλησα στην ερημιά. Στο δρόμο σου περπάτησα
Κι ίσαμε σε δεν μπόρεσα να ρθω!
Ω, αγνάντεψέ με από μακριά
Κι από το χέρι πάρε με,
Που κύλησα στην έρημο.
Είμαι κι εγώ για τους θεούς.
(Συλλογή Ερημικά, 1951)

Πρόσπερος

Πάνω από τους θνητούς υψώθηκα!
Μακρύνανε στην έρημο
Τ' άσπρα μου και σγουρά μαλλιά.
Σα σκιά, σα στάλαμα χλωμιάς,
Φτωχό τρελό με σέρνουνε
Τα βήματά μου εκεί που τριγυρνάς.
Πώς σ' αγαπώ, Θεέ!
Πώς βάσταξαν τέτοια ντροπή
Τ' άσπρα μου ετούτα δω μαλλιά,
Οι ώμοι αυτοί που τρέμουνε.
Αχ! Τι δεν ήταν, σαν και Σε,
Μες στης καρδιάς μου την καρδιά
Ολα της γης τα πλάσματα να στέκαν!

ΟΛΓΑ ΒΟΤΣΗ ( 1922-1998)

Η Όλγα Βότση (λογοτεχνικό ψευδώνυμο της Όλγας Μπούκη – Πλατή) γεννήθηκε στον Πειραιά. Φοίτησε στο τμήμα Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και από το 1959 και για τρία χρόνια παρακολούθησε μαθήματα Γερμανικής Φιλολογίας και Ιστορίας Τέχνης στο Πανεπιστήμιο της Βόννης. Εργάστηκε επί 12 έτη ως καθηγήτρια φιλόλογος στη Δημόσια και Ιδιωτική Εκπαίδευση στην Ελλάδα και την Κύπρο. Στο χώρο της λογοτεχνίας πρωτοεμφανίστηκε το 1943 με τη δημοσίευση του ποιήματος "Προσευχή" στο περιοδικό "Νεοελληνική Μούσα" του Πειραιά. Συνεργάστηκε με τα περιοδικά "Φιλολογική Πρωτοχρονιά", "Πνευματική Κύπρος", "Ευθύνη", "Νέα Εστία", "Φοιτητική Τέχνη", "Ηπειρωτική Εστία", "Το Περιοδικό μας" και άλλα. Μέλος της Εθνικής Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών και της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς, τιμήθηκε με το Α΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1990), το Β΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1971), το βραβείο Λάμπρου Πορφύρα της Ακαδημίας Αθηνών (1987) και το Βραβείο της Ελληνικής Εταιρείας Χριστιανικών Γραμμάτων. Ασχολήθηκε επίσης με τη λογοτεχνική μετάφραση, ενώ έργα της μεταφράστηκαν στα ιταλικά, γαλλικά και πολωνικά.

1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία της Όλγας Βότση βλ. Αργυρίου Αλεξ., «Όλγα Βότση», Η ελληνική ποίηση · Η πρώτη μεταπολεμική γενιά, σ.520-522. Αθήνα, Σοκόλης, 1982, Σιμόπουλος Ηλίας, «Βότση Όλγα», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας4. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ. και Το σχήμα της Όλγας Βότση, Ευθύνη/Ursa Minor, Αθήνα 2009.


Ενδεικτική Βιβλιογραφία



• Αργυρίου Αλεξ., «Όλγα Βότση», Η ελληνική ποίηση · Η πρώτη μεταπολεμική γενιά, σ.520-522. Αθήνα, Σοκόλης, 1982.
• Ανδρονίκας Κ., Κριτική για τις Σκάλες, Ριζοσπάστης, 11/12/1976.
• Βρεττάκος Νικηφόρος, «Όλγας Βότση: Ύπαρξη και σιωπή», Επιθεώρηση ΤέχνηςΘ΄, ετ.Ε΄, 4/1959, αρ.52, σ.227.
• Θέμελης Γιώργος, «Όλγα Βότση», Η νεώτερη ποίησή μας, σ.243-249. Αθήνα, Φέξης, 1963.
• Καραντώνης Ανδρέας, «Όλγας Βότση: Ο μεγάλος ήχος», Νέα Εστία81, ετ.ΜΑ΄, 1η/6/1967, αρ.958, σ.765.
• Μερακλής Μ.Γ. – Μόσχος Ε.Ν., Για την Όλγα Βότση. Αθήνα, Ευθύνη, 1998.
• Μόσχος Ε.Ν., «Όλγας Βότση: Οδύνη και ευδία», Νέα Εστία118, ετ.ΝΘ΄, 15/11/1985, αρ.1401, σ.1525-1526.
• Νικορέτζος Δημ., «Όλγας Βότση: Ο καιρός σε κοίταζε», Νέα Εστία135, ετ.ΞΗ΄, 15/2/1994, αρ.1599, σ.272-274.
• Παπαθανασόπουλος Θανάσης, «Συνειδησιακά ξέφωτα· Αφετηρίες και αναγωγές στην ποίηση της Όλγας Βότση», Λογοτεχνικά μελετήματα, σ.106-110. Αθήνα, Θουκυδίδης, 1982 (πρώτη δημοσίευση στην Ηπειρωτική Εστία, 1-3/1990).
• Παπαθανασόπουλος Θανάσης, «Όλγας Βότση: Η εξέδρα», Νέα Εστία125, ετ.ΞΓ΄, 1/5/1989, αρ.1484, σ.621-622.
• Παπακωνσταντίνου Δημ.Κ., «Όλγας Βότση: Πολύεδρα», Νέα Εστία104, ετ.ΝΒ΄, 1/7/1978, αρ.1224, σ.892-893.
• Σαραντής Γιώργος, «Όλγας Βότση: Ύπαρξη και σιωπή», Παναθήναια1, 1/1959, σ.11.
• Σαρδελής Κ., «Όλγας Βότση: Συναντήσεις: Μελετήματα και στοχασμοί», Νέα Εστία139, 15/5/1996, ετ.Ο΄, αρ.1653, σ.691-693.
• Σιμόπουλος Ηλίας, «Βότση Όλγα», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας4. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ.
• Σπυροπούλου-Μαρδικιάν Χρύσα, «Εις εαυτόν συνομιλίες της Όλγας Βότση», Ευθύνη210, 6/1989, σ.272-272 (τώρα και στον τόμο Αναγνώσεις· Δοκίμια, σ.13-15. Αθήνα, Πρόσπερος, 1992).
• Σπυροπούλου-Μαρδικιάν Χρύσα, «Όλγα Βότση: Ένα μεταφυσικό τοπίο», Αναγνώσεις· Δοκίμια, σ.16-20. Αθήνα, Πρόσπερος, 1992.
• Χουρμούζιος Αιμίλιος, «Όλγας Βότση: Ενδόμυχα», Νέα Εστία53, ετ.ΚΖ΄, 15/6/1953, αρ.623, σ.945.
• Τσαούσης Κ.Ι., Κριτική για τα Πολύεδρα, Ελευθεροτυπία, 22/5/1978.
• Τσαούσης Κ.Ι., Κριτική για τα Ξέφωτα, Ελευθεροτυπία, 23/11/1979.


Εργογραφία


(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις)

Ι.Ποίηση
• Ύμνοι. Αθήνα, Μαυρίδης, 1946.
• Ερημικά. Αθήνα, 1951.
• Ενδόμυχα. 1953.
• Αγέρινα. 1955.
• Ύπαρξη και σιωπή. 1958.
• Πρώτη ρίζα. 1962.
• Ο Μεγάλος ήχος. Αθήνα, 1965.
• Κρύπτη και σύνορο. 1970.
• Γυμνά πέλματα. Αθήνα, Βάκων, 1973.
• Οι Σκάλες. Αθήνα, Οι εκδόσεις των Φίλων, 1976.
• Ξέφωτα.Αθήνα, 1979.
• Η άλλη γνώση. Αθήνα, 1982.
• Πήλινο σχήμα. Αθήνα, Αστρολάβος/Ευθύνη, 1985.
• Η εξέδρα. Αθήνα, Αστρολάβος/Ευθύνη, 1988.
• Ο καιρός σε κοίταζε. Αθήνα, Αστρολάβος/Ευθύνη, 1993.

ΙΙ.Δοκίμια
• Πολύεδρα. 1978.
• Οδύνη και Ευδία. 1984.
• Συναντήσεις· Μελετήματα και στοχασμοί. Αθήνα, Οι εκδόσεις των φίλων, 1995.

ΙΙΙ. Μεταφράσεις
• Φραντς Κάφκα, Γράμματα στον πατέρα – Στοχασμοί. 1971.
• Γκέοργκ Τρακλ, Τα πεζά ποιήματα. Αθήνα, 1974.
ΙV. Συγκεντρωτικές εκδόσεις

• Τα ποιήματα, τόμος πρώτος (1951-1975). Αθήνα, Οι εκδόσεις των φίλων, 1989.
• Τα ποιήματα, τόμος δεύτερος (1976-1988). Αθήνα, Οι εκδόσεις των φίλων, 1991.
• Τα ποιήματα, τόμος τρίτος (1993-1997). Αθήνα, Οι εκδόσεις των φίλων, 2000.
• Τα ποιήματα, τόμος τέταρτος (1993-1997). Αθήνα, Οι εκδόσεις των φίλων, 2002.

από: http://www.ekebi.gr