Αγγελής Φίλιππος: ………Τὰ ποιήματα δὲν εἶναι ἄλλο ἀπὸ μικρὲς-μικρὲς δόσεις ἀθανασίας ἔμπροσθεν ἑνὸς διατεθειμένου θανάτου ποὺ διακαῶς στὸ κάτωθι ἀπόσπασμα ἀναμένει…….

Ἀντιλαμβάνομαι τὸ ποίημα ὡς οἰκοδόμημα. Ὅσο πιὸ γερὰ καὶ στιβαρὰ τὰ θεμέλια τοῦ οἰκοδομήματος αὐτοῦ, τόσο πιὸ ἀσφαλῆ καὶ γόνιμο στέγη μπορεῖ νὰ παρέχει.

γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας

Τον ποιητή Φίλιππο Αγγελή, τον συναντήσαμε στα γράμματα το 2010, με το ποιητικό του έργο «Το αγαπημένο παιδί της Μοναξιάς» Έκτοτε μας έχει απασχολήσει έντονα, καθ΄ όσον ο ποιητικός του λόγος,  μας παρασέρνει σε μακρινούς περιπάτους, πότε σε λιβάδια όπου περιπατούν τα  αγνά συναισθήματα της ζωής και πότε σε τραχείς πλαγιές όπου βόσκουν όλα τα προβλήματα της καθημερινότητάς μας και ματώνουν κάτω από το κοφτερό λεπίδι των στίχων του. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η ίδια η ζωή είναι αυτή που αποτελεί και την τεράστια πηγή των εμπνεύσεών του. Συγκεκριμένα αναφέρει: «Ἡ μοναξιά, ὁ ἔρως καὶ ὁ θάνατος, καθὼς καὶ οἱ μεταξύ τους “περιπτύξεις”, οἱ φοβερές τους προεκτάσεις, οἱ ἀνεξάντλητες φύσεις τους, ἀποτελοῦν πάγια καὶ θεμελιώδη στοιχεῖα ἀναφορᾶς στὰ γραπτά μου.»

Τον θάνατο δεν τον φοβάται. Πώς να συμβεί άλλωστε αυτό αφού δίνοντας τον χώρο που απαιτείται σε αυτή την κατάσταση στα γραπτά του  λέει πως  «…τα ποιήματα δεν είναι άλλο από μικρές…  δόσεις αθανασίας..» Να υποθέσουμε ότι τα χρησιμοποιεί ως σταθερές ενέσεις αθανασίας για τον ίδιο; Μπορεί και ναι, μπορεί και όχι. Παιχνίδι της ζωής είναι και η Ποίηση. Στο τέλος όμως πιστοποιεί ως ποιητής άνθρωπος: «Ὁ θάνατος δὲν παύει νὰ εἶναι τὸ φυσικὸ ἐπακόλουθο τῆς ζωῆς, ἡ λογική της ἔκβασις καὶ ἡ γνώριμος κατάληξις αὐτῆς..»

Η δύναμη της ποιήσεως για τον κο Αγγελή είναι μια υπαρκτή σταθερά που θα πρέπει να διαδραματίζει σημαντικότατο, ουσιαστικό ρόλο μέσα στη Κοινωνία. Αλλιώς «…ποιητὲς καὶ οἱ λέξεις ἀπώλεσαν ἀναφανδὸν σκοποὺς καὶ νοήματα.»

Για τον ποιητή Φίλιππο Αγγελή κατά καιρούς έχουν ειπωθεί αρκετά. Συγκρατούμε τις παρακάτω απόψεις για το έργο του:

«…Κι αν κάποιοι στέκονται μετέωροι και μουδιασμένοι μπροστά στα τόσα ψεύτικα κι ανούσια πράγματα που μας βομβαρδίζουν καθημερινά, εκείνος παίρνει την πένα του και τα αραδιάζει στο χαρτί. Δεν τον νοιάζει αν αυτό που θα εξαχθεί μοιάζει με υπερρεαλισμό, αυτόματη γραφή ή καυστικό μανιφέστο. Τον νοιάζει απλά να πει αυτό που καίει τα σωθικά του».

Αλέξανδρος Ακριτίδης  (www.apostaktirio.gr)

«Ο Φίλιππος Αγγελής με πολύ δυνατό λόγο, γλαφυρές εικόνες να ξεπηδούν από τις λέξεις και τον συνδυασμό τους , σκληρά απεικονίζει το σήμερα, τα συντρίμμια ονείρων που δεν πρόλαβαν να γεννηθούν».

Αγγελική  Νικολάου -Γιαννακού (εφημερίδα ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ)

Εμείς τον ευχαριστούμε που για την άμεση ανταπόκριση του αιτήματός  μας να μας παραχωρήσει την παρακάτω συνέντευξη.

ΚΑΝΕΙΣ ΤΟ ΛΑΘΟΣ, ΝΑ ΚΑΝΩ ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΟ;  (απόσπασμα)

Μην κοιμηθείς ακόμα.

Μην κλείνεις τα μάτια σου τόσο νωρίς

κι από τον κόσμο σου

μια ώρα αρχύτερα με σπρώχνεις.

Ξέρεις πόσες νύχτες ξόδεψα να σε περιμένω

κάτω από αυτό το ταβάνι

πού απόψε και τους δυο μας σκεπάζει

και παράλογα μας κρύβει

από το φως των αστεριών και το φεγγάρι;

Το φεγγάρι – πού πολύ θα χαιρόταν να μ’ έβλεπε μαζί σου.

Σαν κουρασμένο μου φάνηκε την τελευταία φορά

χρόνια και χρόνια εκεί πάνω κρεμασμένο

να προσπαθεί μάταια να φωτίσει

τόση γκρεμισμένη ανθρωπότητα

με τέτοια δύστροπη ψυχή.

 ...

1. Κύριε Αγγελή, η είσοδό σας στον χώρο των γραμμάτων, και πιο συγκεκριμένα στον χώρο της ποίησης, έγινε επίσημα το 2010 με την ποιητική συλλογή “Το αγαπημένο παιδί της Μοναξιάς”. Σε ηλικία μόλις 26 ετών. Θα ήθελα να μας προσδιορίσετε τα χαρακτηριστικά στοιχεία της συνάντησής σας με την ποίηση. Πώς σας βρήκε; Την βρήκατε πρώτος εσείς;

Δὲν μπορῶ, δυστυχῶς, νὰ σᾶς μιλήσω μετ' εὐκρινείας γι' αὐτὴν τὴν πρωταρχική μου συνάντησι μὲ τὴν Ποίησι. Ἡ μνήμη μου, βλέπετε, δὲν μὲ βοηθᾶ. Αὐτὸ ποὺ ἀκόμη καὶ σήμερα θυμᾶμαι ἐντόνως, εἶναι ἐκεῖνο τὸ “ἀδιαπραγμάτευτο” συναίσθημα ποὺ ἐβίωσα στὰ ἐννέα μου ἔτη περίπου, ὅταν τυχαίως ἔπεσαν στὰ μάτια μου μπροστὰ οἱ στίχοι τῆς “σονάτας τοῦ σεληνόφωτος”, τοῦ Γ. Ῥίτσου. Ἦταν ὡσὰν κάτι νὰ ἔσπασε ἐντός μου καὶ ἀνεδύθη ἕνα ἄλλο ἀπειθάρχητο σκοτάδι στὸ φῶς. Καὶ ἄφησέ με νἄρθω μαζί σου... ἄφησέ νἄρθω μαζί σου.... Τί φεγγάρι ἀπόψε!  Καὶ κάπως ἔτσι, γνωριζόμεθα μὲ τὴν Ποίησι. Σχέσις, κατὰ τὰ ἄλλα, ἐξ ὁρισμοῦ ἐρωτικὴ καὶ τεθλιμμένη. Ἐγὼ νὰ ἀγαπῶ νὰ Τῆς ζητῶ νὰ ταξειδεύω μαζί Της κάτω ἀπὸ δύσκολο φεγγάρι μὲ ἀσύδοτο οὐρανό, κι Αὐτὴ μυσταγωγικῶς νὰ μοῦ ἁπλώνει τὸ χέρι καὶ ἕνα σύμμαχο σεντόνι νὰ παίρνει νὰ σκεπάζει ἀπὸ τὴν πραξικοπηματικὴ τὴν γύμνια της ἡ ὕλη. Καὶ κάπως ἔτσι, ἔμαθα κι ἐγὼ ν' ἀντέχω τὴν ζωή μου. Δὲν Τῆς χρωστῶ πολλά• εἶναι γιὰ μένα ὅλα.

2. Από τότε μέχρι και σήμερα έχετε προχωρήσει στην έκδοση άλλων δύο ποιητικών συλλογών. Τώρα σε τι κατάσταση βρίσκεστε; Σε «εμμηνόπαυση»; Χρησιμοποιώ αυτή την λέξη από τον τίτλο της τελευταίας σας ποιητικής συλλογής: “Η εμμηνόπαυση της Ύαινας”, παρακαλώντας να μας μιλήσετε λίγο για αυτήν και παράλληλα να μας μιλήσετε για τα μελλοντικά σας σχέδια. Ετοιμάζετε κάτι;

Ἔχω ὁλοκληρώσει ἄλλη μία ποιητικὴ συλλογή, μὲ τὸν γενικὸ τίτλο Ὑπὲρ τῆς ἀλληλενδέτου φθορᾶς τῶν πραγμάτων, τὴν ὁποία ἀπεφάσισα νὰ μὴν ἐκδώσω τελικῶς, ἔπειτα ἀπὸ διάφορες παράξενες συγκυρίες καὶ ἀτυχεῖς διαπραγματεύσεις μὲ τοὺς ἑλληνικοὺς ἐκδοτικοὺς οἴκους. Τὰ “θέματα”, ξέρετε, ποὺ συσχετίζονται μὲ τὴν Ποίησι στὴν χώρα μας, εἶναι κάτι περισσότερο απὸ ἀσφυκτικὰ — ἴσως ὄσο ποτὲ ἄλλοτε.  Θὰ μιλήσω δίχως προσχήματα: Ἐλάχιστοι ἀποζητοῦν πλέον τὴν Ποίησι καὶ τὴν δύναμί Της. Τείνει (ἐὰν δὲν ἔχει ἤδη συντελεσθεῖ αὐτὸ) νὰ καταντήσει γραφικὸ καὶ μόνον τὸ γεγονὸς νὰ ἀναφέρεις ὅτι γράφεις ποιήματα. Οἱ περισσότεροι σὲ κυττοῦν ὑπόπτως, ὅταν δὲν σὲ λογίζουν γιὰ βέβαιο τρελό. Κανεὶς δὲν ἐπενδύει στοὺς στίχους. Καὶ ὅταν συμβαίνει αὐτό, φροντίζουν οἱ κύριοι ποὺ συστήνονται “ἐκδότες” νὰ ἔχουν προασφαλίσει τὰ χρήματα στὴν τσέπη τους γιὰ τὸ τρομερὸ ἐκδοτικὸ “ῥίσκο” ποὺ ἀναλαμβάνουν τυπώνοντας μία ποιητικὴ συλλογή, γιατί “λυπούμεθα, μὰ ἡ Ποίησις δὲν πουλᾶ στὴν ἐποχή μας... γρᾶψτε ἕνα μυθιστόρημα μὲ διακαεῖς ἔρωτες καὶ φερέφωνα πάθη, κι ἐμεῖς θὰ σᾶς τὸ ἐκδώσουμε εὐχαρἰστως”. Μέσα σὲ ὅλο αὐτὸ τὸ ἠλίθιο καὶ βρόμικο παιχνίδι τῆς βιβλιοβιομηχανίας τῶν star ὀνομάτων, ναὶ... εὑρίσκομαι ἑκουσίως ἐν πλήρει καὶ ἐν συνειδήσει ἐμμηνοπαυσίᾳ. Ἄλλωστε, εἶναι ἰδιαιτέρως χρήσιμο καὶ τοῦτο• ἀποτελεῖ μίαν ἐξαίρετον εὐκαιρία γιὰ προσωπικὴ ἀνασύνταξι καὶ ἐπαναπροσανατολισμό. Ὅταν κρίνω καὶ πάλι κατάλληλες τὶς συνθῆκες (γιὰ ἐμένα), θὰ ἐπανεμφανισθῶ. Μέχρι τότε... σιωπή, παρατήρησις καὶ μελέτη.

3. Η συλλογή αυτή, “Η εμμηνόπαυση της Ύαινας”, έλαβε επαινετικά σχόλια και πολύ καλές κριτικές. Έχετε την δυνατότητα ή έχετε βρει τρόπους να διαχειρίζεστε σωστά και εποικοδομητικά την όποια αναγνωρισιμότητα;

Εἶναι, πράγματι, κουτὸ νὰ φέρει ἔστω καὶ μόνον τὴν πεποίθησι κάποιος ὅτι γράφοντας ποιήματα, στὶς εποχὲς ποὺ διανύουμε, θὰ καταφέρει νὰ γίνει ἀναγνωρίσιμος στὸ εὐρὺ κοινὸ καὶ θὰ δημιουργήσει “ρεῦμα” — ἐν ζωῇ τοὐλάχιστον. Ποτὲ δὲν πίστεψα στὴν ὅποια φήμη τοῦ ἑαυτοῦ μου μέσῳ τῶν ποιημάτων καὶ δὲν τὴν κυνήγησα. Ὁπότε, δὲν μπορῶ νὰ κάνω λόγο σὲ καμμία τῶν περιπτώσεων γιὰ ἀναγνωρισιμότητα καὶ θέματα συναφῆ. Δὲν τὴν ἐκμαιεύω, δὲν τὴν ἀποζητῶ, δὲν μὲ ἀφορᾶ — ὅσο ἀφ' ὕψηλου θεώρησις τῶν πραγμάτων καὶ νὰ ἐκτιμᾶται ἐκ πρώτης ὄψεως αὐτό. Ἐὰν ἐπεδίωκα κάτι τέτοιο ἐξ ἄλλου, θὰ ἐπέλεγα νὰ ἀσχοληθῶ εἴτε μὲ ἕνα ἄλλο εἶδος γραφῆς εἴτε μὲ ἕνα ἄλλο εἶδος τέχνης ἐμπορικό. Ἡ ἐνασχόλησις μὲ τὴν Ποίησι εἶναι καὶ ὀφείλει νὰ εἶναι κατ' οὐσίαν ἕνας δρόμος μοναχικός. Καὶ ἂς μὲ σκεπάσουν οἱ ἐποχές (Κ. Γώγου), ἐὰν κρίνουν ἀνάγκη πὼς δὲν μὲ ἔχουν ἄλλο. 

4. Πώς δημιουργείτε; Πώς γράφετε τα ποιήματά σας; Έχετε σταθερές πηγές έμπνευσης ή κάθε εικόνα, κάθε συναίσθημα, κάθε εξωτερικό ερέθισμα μπορεί να αποτελέσει και μια έμπνευση;

Ἡ μοναξιά, ὁ ἔρως καὶ ὁ θάνατος, καθὼς καὶ οἱ μεταξύ τους “περιπτύξεις”, οἱ φοβερές τους προεκτάσεις, οἱ ἀνεξάντλητες φύσεις τους, ἀποτελοῦν πάγια καὶ θεμελιώδη στοιχεῖα ἀναφορᾶς στὰ γραπτά μου. Εἶναι ζητήματα ποὺ ἀενάως μὲ ταλαιπωροῦν καὶ μὲ προβληματίζουν, ὅπως τὴν πλειοψηφία τῶν ἀνθρώπων ἄλλωστε. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα, δὲν ἔχω κάποιον συγκεκριμένο τρόπο, κάποια δεδομένη τακτικὴ ποὺ ἐφαρμόζω, προκειμένου νὰ δημιουργήσω. Μπορῶ νὰ σᾶς πῶ, τοὐναντίον, ὅτι ὅσες φορὲς ἔχω ἀποφασίσει νὰ συγκεντρώσω τὶς σκέψεις μου, νὰ ἀπομονωθῶ καὶ νὰ γράψω, δὲν ἔχω βγάλει ποτὲ ἕνα ἀποτέλεσμα ποὺ νὰ εἶναι δυνατὸ νὰ μὲ ἱκανοποιήσει καὶ ἔχουν φύγει γιὰ τὸ καλάθι τῶν ἀχρήστων οἱ σελίδες — χωρὶς δεύτερο δισταγμό. Ἀντιθέτως, μοῦ συμβαίνει συχνὰ νὰ κάνω ἀκόμη καὶ τὴν πιὸ “ἄχαρη”, τὴν πιὸ “έπίπονη” οἰκιακὴ ἢ ἄλλη ἐργασία καὶ νὰ χρειασθεῖ νὰ τὴν διακόψω, νὰ τρέξω νὰ ἀποζήτησω ἕνα χαρτὶ καὶ ἕνα μολύβι γιὰ νὰ σημειώσω δύο λαθραίους στίχους ποὺ ἔχουν γεννηθεῖ ἐκείνη τὴν παράδοξον ὥρα μέσα μου. Εἰλικρινῶς, ἐντυπωσιάζομαι ὅταν διαβάζω ἢ ἀκούω τοὺς συγγραφεῖς νὰ δηλώνουν ὅτι βάζουν ξυπνητήρι τὸ πρωὶ καὶ ἐργάζονται βάσει τεθειμένου χρόνου προγράμματος. Γιὰ τοῦτο, προφανῶς, καὶ δύνανται νὰ εἶναι τὀσο παραγωγικοί• ἐγὼ δὲν εἶμαι, δὲν τὸ θέλω, δὲν τὸ μπορῶ.

5. Η ποίηση πόσο σημαντική είναι για σας; Γράφετε για να γράφετε ή γράφετε για να ζείτε; Αν κάποια μέρα σας αφαιρούσαν αυτό το δικαίωμα, προνόμιο, πείτε το όπως θέλετε, πώς θα αντιδρούσατε;

Ἡ ἀνάγνωσις καὶ ἡ συγγραφὴ τῆς Ποιήσεως εἶναι διαδικασίες ἐξ ἴσου ζωτικῆς σπουδαιότητος γιὰ ἐμένα, παρὰ τὸ ὅτι κατὰ ἕνα ἀρκετὰ μεγάλο μέρος τους φαντάζουν τόσο διαφορετικές. Ἡ Ποίησις εἶναι μέσα μας, εἶναι καὶ γύρω μας• εἶναι πάντοτε ἐκεῖ, ἀκόμη καὶ ὅταν δὲν γίνεται ἀντιληπτὴ μέσῳ τῆς διακριτικῆς παρουσίας της στὸν κόσμο. Καὶ στὸ πιὸ “ἄτεχνο” πρᾶγμα, ἔχω φθάσει πλέον νὰ θεωρῶ ὅτι ὑπάρχουν κοιτάσματα Ποιήσεως. Τὸ ζήτημα εἶναι νὰ δύνασαι νὰ τὰ ἀντιληφθεῖς — ἔστω νὰ τὰ ἐπινοήσεις, ὥστε νὰ κάνεις πιὸ ἐφικτὴ τὴν ὀμορφιὰ στὴν ζωή σου. Ἡ Ποίησις διατρέχει παράλληλες πραγματικότητες• εἶσαι σὲ θέσι νὰ τὶς δεῖς, νὰ τὶς ἀντέξεις; Ἐδῶ, ἐμφωλεύει ἕνας ἀτελεύτητος φιλοσοφικὸς προβληματισμὸς...  Καὶ δὲν μπορῶ μετὰ βεβαιότητος πιὰ νὰ σᾶς πῶ ἐὰν ζῶ γιὰ νὰ γράφω ἢ ἐὰν, τελικῶς, γράφω γιὰ νὰ ἐξακολουθῶ ἀξιοπρεπῶς νὰ ζῶ.

6. Εν κατακλείδι, λοιπόν, τι σημαίνει ποίηση για εσάς; Ποιος ο ορισμός της;

Δὲν ἔχω μπεῖ ποτὲ στὴν διαδικασία νὰ ὁρίσω τὴν Ποίησι προσωπικῶς. Γιατί θὰ πρέπει νὰ “καταδικάσω” κάτι μὲ λέξεις ποὺ μὲ πλημυρίζει ζωή; Γιατί θὰ πρέπει νὰ τὸ προσεδαφίσω καὶ νὰ τὸ φέρω στὰ ἡμιμαθῆ ἀνθρώπινα μέτρα μου; Ὑπάρχουν, ἄλλωστε, τόσοι ὁρισμοὶ ποὺ ἔχουν δοθεῖ κατὰ καιροὺς ἀπὸ μεγάλους διανοητὲς καὶ ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ ἀνατρέξει κάποιος ποὺ ἀποζητᾶ ἀπολυταρχικοὺς ὁρισμοὺς σὲ φιλέλευθερες ἔννοιες. Κάποια “πράγματα” δὲν ὑποτάσσονται• καὶ εἶναι, νομίζω, γιὰ ὅλους καλλίτερα ἔτσι. Μποροῦμε νὰ ἑρμηνεύσουμε τὴν πίστι, τὸ φῶς; Μποροῦμε νὰ ὁρίσουμε τὸν θεό;

7. Έχετε έναν πολύ δυνατό ποιητικό λόγο και οι εικόνες που αναδύονται μέσα από τα ποιήματά σας, παρασέρνουν σαν ορμητικό ποτάμι τον αναγνώστη. Μπορείτε να κατατάξετε την ποίησή σας σε κάποιο λογοτεχνικό ρεύμα; Ανήκετε κάπου;

Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐγὼ σὲ αὐτό• ἐπειδή, γενικῶς, εἶμαι ἐναντίος τῶν ἀπολύτων κατηγοριοποιήσεων τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν πραγμάτων. Ποτὲ δὲν ἀναλώνομαι στὴν διαδικασία νὰ δημιουργήσω ὑπηρετῶντας συνειδητῶς κάποιο ρεῦμα, κάποια “τεχνοτροπία”. Σαφῶς καὶ κάτι τέτοιο μπορεῖ νὰ συντελεῖται αὐτομάτως, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐπιδιώκω, δὲν τὸ προκαλῶ τὸ ἐστρατευμένο ἔργο. Θὰ ὁλοκληρώσω ἕνα ποίημα καὶ δὲν θὰ ἀναλύσω πόσα, λόγου χάριν, συμβολιστικά, ῥεαλιστικὰ ἢ ῥομαντικὰ στοιχεῖα φθάνουν νὰ διακρίνονται τελικῶς. Θὰ ὁλοκληρώσω ἕνα ποίημα καί, ἐὰν καὶ τὴν ἑπομένη ἡμέρα καταφέρει νὰ διατηρήσει ἐντός μου τὴν ἰδίαν (ἢ περισσοτέραν) συναισθηματικὴ ἰσχύ, φέρει ἀκόμη —κατ' ἐμὲ— τὸ ψυχικὸ αὐτὸ σθένος τῆς στιγμῆς ποὺ τὸ ἔγραφα, τότε θὰ τὸ κρατήσω στην ἄκρη καὶ θὰ προχωρήσω περαιτέρω. Σκοπός μου εἶναι νὰ ἔχω τὴν δυνατότητα νὰ προσφέρω μία μικρὴ διέξοδο σὲ κάποιους ἀνθρώπους, νὰ μὴ νοιώθουν ἄλλο μόνοι, μὲ τὰ μέσα ποὺ διαθέτω νὰ ἀφυπνισθοῦν καὶ νὰ καταλάβουν... ὄχι νὰ “κατακρεουργήσω” τὴν ἤδη βεβαρυμένη ψυχολογία τους μὲ ἀναλύσεις καὶ φιλολογικὲς θεωρίες. Αὐτὰ εἶναι θέματα ποὺ κατέχουν καὶ ἀφοροῦν τοὺς κριτικοὺς τῆς τέχνης. Δὲν εἶναι δική μου “δουλειά”.

9. Ένα ποίημά σας το σουρώνετε; Το περνάτε από πολλές διεργασίες; Ή μένετε στην πρώτη σας γραφή;

Ἀντιλαμβάνομαι τὸ ποίημα ὡς οἰκοδόμημα. Ὅσο πιὸ γερὰ καὶ στιβαρὰ τὰ θεμέλια τοῦ οἰκοδομήματος αὐτοῦ, τόσο πιὸ ἀσφαλῆ καὶ γόνιμο στέγη μπορεῖ νὰ παρέχει. Ὑπὸ τῷ πρίσματι αὐτῷ, σαφῶς καὶ κάθε στίχος ποὺ γράφω διέρχεται πολλαπλῶν διεργασιῶν. Ὑπάρχουν λέξεις ποὺ μὲ στοιχειώνουν γιὰ μῆνες, ποιήματα ποὺ συγκρατῶ ἐμμόνως μέσα μου, ὥσπου νὰ τὰ φέρω στὴν μορφὴ ποὺ ἐπιθυμῶ καὶ νὰ τὰ ἀποτυπώσω ἐν τέλει στὸ χαρτί. Δὲν σᾶς κρύβω ὅτι ὅλο αὐτὸ εἶναι μία ψυχοφθόρος διαστροφή, ἕνα ἀσύλληπτο κακὸ ποὺ ἐν γνώσει προξενῶ στὸν ἑαυτό μου. Μὰ δὲν μπορῶ, νομίζω, νὰ πράξω διαφορετικῶς. Γιὰ νὰ σᾶς δώσω νὰ καταλάβετε τὸ μέγεθος αὐτῆς τῆς κωμικοτραγικῆς νευρώσεως, σκεφθεῖτε ὅτι μπορεῖ νὰ ἔχω τὸ βιβλίο ἕτοιμο —θεωρητικῶς— στὸ τυπογραφεῖο κι ἐγὼ μέχρι τὴν ὑστάτη στιγμὴ νὰ ἀνακόπτω τὴν πορεία τῆς ἐκτυπώσεως γιὰ τάχα ἐπείγουσες διορθώσεις. Ἡ πρώτη γραφὴ γιὰ ἐμένα εἶναι, οὐσιαστικῶς, ἡ ἀπαρχὴ ἑνὸς ἁλυσιδίου “ἐπιπόνων μεταγραφῶν”.

10. Θεωρείται κάποιον κορυφαίο Έλληνα Ποιητή; Ορισμένοι, όπως και η Παγκόσμια Κοινότητα, αναφέρονται στον Καβάφη. Εσείς;

Ὁ Κ. Π. Καβάφης διαθέτει ἀναμφιβόλως ἕνα εὔρωστο διανοητικὸ πεδίο• εἶναι δεινὸς χειριστὴς τῆς γλώσσης καὶ μοῦ δίδει τὴν αἴσθησι ὅτι ἐναποθέτει ἕναν ἔρωτα στὶς λέξεις μὲ τὸν τρόπο ποὺ ἐπιλέγει νὰ τὶς ἀξιοποιήσει. Αὐτό, ἐντούτοις, δὲν τὸν καθιστᾶ μέσα μου τὸν κορυφαῖο Ἕλληνα ποιητή. Καὶ δὲν μπορῶ νὰ καταλάβω γιατί θὰ πρέπει νὰ κάνουμε λόγο γιὰ “κορυφὲς” καὶ “πρόποδες” στὴν Ποίησι. Ὑπάρχουν ποιήματα κατηξιωμένων δημιουργῶν ποὺ μὲ ἀφήνουν παταγωδῶς ἀσυγκίνητο καὶ ἄλλα, ἀσήμων, ποὺ μοῦ προκαλοῦν τέτοιο ὑπέρμετρο συγκινησιακὸ φορτίο, ποὺ καταλήγω νὰ ἀπορῶ γιατί παραμένουν (καὶ ἐνδεχομένως νὰ ἐξακολουθήσουν ἐς ἀεὶ νὰ παραμένουν) στὸ ἀναγνωστικὸ παρασκήνιο. Ἀλλὰ εἶναι τόσο σχετικὴ καὶ ὑποκειμενικὴ ἡ πραγματικότης πού, σὲ τελικὴ ἀνάλυσι, αὐτὸ τὸ ὁποῖο ἔχει τὴν δύναμι νὰ διατρέξει καθοριστικῶς τὰ μέσα μου, νὰ ἀφήνει περιέργως ἀπαθῆ ἕναν ἄλλον. Καί, ἴσως, ἐκεῖ νὰ ἔγκειται καὶ ὅλη αὐτὴ ἡ μαγεία τῆς Τέχνης• νὰ εἶναι, δηλαδή, σὲ θέσι νὰ προξενεῖ τόσο ἐκ διαμέτρου ἀντίθετες συναισθηματικὲς ἐκβάσεις. Κατὰ καιροὺς παρ' ὅλα ταῦτα, δὲν ἔχω ἀποκρύψει τὴν ὑπερμεγέθη ἀγάπη μου γιὰ τὴν Ποίησι τῆς Κατερίνας Γώγου, τῆς Κικῆς Δημουλᾶ, τοῦ Τάσου Λειβαδίτη, τῆς Κατερίνας Ἀγγελάκη-Ῥούκ καὶ τοῦ Γιάννη Ῥίτσου. Αὐτοὶ συμβαίνει νὰ θωπεύουν ἀνατρεπτικῶς τὶς ἀμυχές μου.

11. Διαβάζω ότι υπάρχουν σχολές όπου μαθαίνουν να γράφουν ποίηση ή κάτι ανάλογο. Αλήθεια διδάσκεται η ποίηση;

Ἐπικερδῆ συμπτώματα τῶν καιρῶν ἐξ ἀνθρώπων ποὺ ποθοῦν νὰ δημιουργήσουν στυγνοὺς ἐπαγγελματίες ἐκεῖ ὅπου δὲν χωρᾶ —οὔτε κατὰ διάνοια— ὁ ἀνταγωνισμός. Δὲν θὰ ἤθελα νὰ ἐπεκταθῶ καὶ νὰ σχολιάσω κάτι ἄλλο ἐπιπροσθέτως, διότι θὰ γίνω βαθύτατα “πικρός”. Τὸ ὅποιο ταλέντο, ἡ ὅποια ἐπιδεξιότης, ἁπλῶς δὲν διδάσκονται, δὲν ἐφευρίσκονται. Ἐὰν τὰ διαθέτεις, τὰ καλλιεργεῖς...

12. Περνούμε μια εποχή κρίσης. Τεχνητή ή πραγματική, κανείς δεν αμφιβάλλει ότι υπάρχει κρίση σε όλους τους τομείς. Μπορεί η ποίηση, ο ποιητής να διαδραματίσει κάποιον ουσιαστικό ρόλο; Η άποψή σας;

Σαφῶς. Ἡ Ποίησις φέρει τὴν δύναμι, ὄχι μόνον νὰ ἐκφράζει τὶς τρέχουσες καὶ ἐπιτακτικὲς ἀνάγκες τῆς ἐποχῆς, ἀλλὰ νὰ ἐμπνέει πάγια καὶ ἀδιαφιλονίκητα ἰδανικά, ὥστε νὰ κινητοποιεῖ  ὑποδορίως μεγάλες ἐπαναστάσεις• γιὰ τοῦτο καὶ όφείλει νὰ στέκεται ἑτοιμοπόλεμο γρονθοκόπημα στὴν πρώτη γραμμὴ τῶν ἐξελίξεων. Ὁ ποιητὴς πρέπει νὰ εἶναι ἐκείνη ἡ ἀμείλικτος φλέβα ἐκ τῆς ὁποίας διέρχεται τὸ ἀμόλυντο αἷμα τῆς ὁροθετικῆς μας κοινωνίας• εἶναι καθοριστικῆς προτεραιότητος αὐτό. Ἐὰν δὲν συμβαίνει, τότε καὶ οἱ ποιητὲς καὶ οἱ λέξεις ἀπώλεσαν ἀναφανδὸν σκοποὺς καὶ νοήματα.

13. Τι γνώμη έχετε για την πολιτική; Θα μπορούσατε να είστε πολιτικός;

Ὅ,τι κάνουμε, ὁ τρόπος ποὺ ἐνεργοῦμε, αὐτὰ ποὺ ἐπιλέγουμε, οἱ διαδικασίες ποὺ ἀκολουθᾶμε  ἀκόμη καὶ στὰ πιὸ —φαινομενικῶς— ἀσήμαντα θέματα, ἡ λογικὴ μὲ τὴν ὁποία τελικῶς ἀποφασίζουμε νὰ διαθέτουμε τὸν ἑαυτό μας στους ἄλλους καὶ στὰ πράγματα• ὅλα αὐτά, ἐντάσσονται σὲ ἕνα εὐρύτερο πεδίο πολιτικῆς δράσεως. Ἐὰν μὲ ῥωτᾶτε γιὰ τὴν δυνατότητα ἢ τὴν ἐπιθυμία μου νὰ ὑπάρχω ὡς πολιτικὸς σὲ μία χώρα ὑπὸ τὴν ἔννοια ποὺ γνωρίζουμε σήμερα, θὰ σᾶς ἀπαντήσω κατηγορηματικῶς “ὄχι”. Αὐτὴ ἡ πολιτικὴ διαφθείρει τὰ ἤδη ἐφθαρμένα. Οἱ μηχανισμοὶ ποὺ χρησιμοποιεῖ εἶναι ἰδιαιτέρως πολυσύνθετοι γιὰ ἐμένα, ὥστε νὰ τοὺς κατανοήσω καὶ νὰ παρεμβληθῶ στὰ γρανάζια τους. Ἄλλωστε, πιστεύω ὅτι δὲν χρειάζεται νὰ βρίσκεσαι ἐκεῖ ψηλὰ στᾶ ἕδρανα μὲ κοστούμια καὶ γραβάτες, προκειμένου νὰ προσδώσεις κῦρος στὶς ἀπόψεις σου καὶ νὰ ἀγωνισθεῖς γιὰ τὸ κοινὸ καλὸ κατὰ τὸ δοκοῦν. Δὲν διαθέτουμε ὅλοι προῖκα ἡγετικῶν ἱκανοτήτων.

14. Τι σχέση έχετε με τον θάνατο; Έχει θέση, χώρο στην ποίησή σας;

Βεβαίως. Και, μάλιστα, χῶρο ἀδιασάλευτο καὶ στρατηγικό. Ὁ θάνατος δὲν παύει νὰ εἶναι τὸ φυσικὸ ἐπακόλουθο τῆς ζωῆς, ἡ λογική της ἔκβασις καὶ ἡ γνώριμος κατάληξις αὐτῆς, ὅσο κι ἐὰν ἀποστρέφουμε τὸ βλέμμα ἀπὸ αὐτόν, ὅσο κι ἐὰν προσπαθοῦμε —εἰς μάτην— νὰ τὸν ἐνοχοποιήσουμε, νὰ τὸν ἀναιρέσουμε, νὰ τοῦ ἐπιβληθοῦμε. Θὰ ἦταν ἀνώφελο, συνεπῶς, καὶ ἐνδεχομένως ἀδιανόητο νὰ γράφω ἔξω ἀπὸ τὴν φθορὰ καὶ τὸν θάνατο (κυριολεκτικὸ ἢ μεταφορικὸ) ποὺ αὐτὴ ἐπιφέρει. Τὰ ποιήματα δὲν εἶναι ἄλλο ἀπὸ μικρὲς-μικρὲς δόσεις ἀθανασίας ἔμπροσθεν ἑνὸς διατεθειμένου θανάτου ποὺ διακαῶς στὸ κάτωθι ἀπόσπασμα ἀναμένει. Δὲν μὲ τρομάζει, σᾶς διαβεβαιῶ• μὲ προβληματίζει μόνον πῶς θὰ εἶναι ἡ μεταβατικὴ “ζωή” μας ἐκεῖ δίχως τὴν ἀπρόσκοπτον ἀνάγκη μας γιὰ πρόσωπα, λέξεις καὶ ἤχους.  

15. Για ποια πράγματα θα κλαίγατε; Για ποιες απώλειες θα οδυρόσασταν; Τις αντιμετωπίζετε με ψυχραιμία;

Μὲ συναντᾶτε σὲ μία περίοδο, ὅπου δυσάρεστες ἐξελίξεις διαδέχονται ἡ μία τὴν ἄλλη μετ' ἐξωφρενικῆς ταχύτητος. Θεωρῶ τὸν ἑαυτό μου, πλέον, ἄνθρωπο ψύχραιμο• ἀλλὰ καὶ αυτὸ εἶναι κάτι σχετικό, ἀπὸ τὴν στιγμὴ ποὺ τὸ χειρότερο, αὐτὸ ποὺ δὲν πιστεύεις ἢ δὲν ἔχεις φαντασθεῖ νὰ σοῦ συμβαίνει, πάντοτε καιροφυλακτεῖ. Καὶ δὲν γνωρίζεις ποτὲ σὲ μία συγκεκριμένη περίστασι, σὲ ἕναν διαφορετικοῦ τύπου κίνδυνο, πῶς ἐνδέχεται νὰ ἀντιδράσεις, καθὼς κάποια πράγματα μᾶς ὑπερπηδοῦν, εἶναι τρόπον τινὰ ἀνώτερα τῶν δυνάμεών μας τὴν δεδομένη χρονικὴ περίοδο ποὺ μᾶς “συναντοῦν”. Κάπου ἐδιάβασα (πράγματι, δὲν ἐνθυμοῦμαι ποῦ) ὅτι στὴν ζωὴ τίποτε δὲν μᾶς συμβαίνει, τὸ ὁποῖο δὲν εἴμεθα προγραμματισμένοι νὰ τὸ ἀντέξουμε. Θὰ διαφωνήσω μὲ τὴν στάσι αὐτή• ἐὰν κάτι τέτοιο ἴσχυε, δὲν θὰ εἴχαμε ἱδρύσει ψυχιατρεῖα, δὲν θὰ εἴχαμε ἀνάγκη κανένα χάπι γιὰ νὰ ευτυχήσουμε. Αὐτὸ ποὺ σἠμερα κλαῖμε, αὔριο μπορεῖ νὰ μᾶς κάνει νὰ χαμογελᾶμε. Ἡ ἀπώλεια καὶ ἡ ὀδύνη, ὄμως, ἔχουν συντελεσθεῖ, ἔχουν διαδραματίσει τὸν ἀναπόφευκτο ῥόλο τους, προκειμένου κάτι καινούργιο νὰ γεννηθεῖ ἢ νὰ ἐπιμείνουμε ἐκεῖ, στὸν ἴδιο πόνο ἐνδελεχῶς βεβαπτισμένοι.

18. Τελειώνοντας κύριε Αγγελή…..

Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς εὐχαριστήσω θερμῶς γιὰ τὸ ἐνδιαφέρον σας καὶ γιὰ τὸν χρόνο ποὺ ἀφιερώσατε σ' ἐμένα καὶ τοὺς στίχους μου. Νὰ σᾶς συγχαρῶ ἐκ βαθέων γιὰ τὸ ὑπέροχο αὐτὸ  ἱστολόγιο ποὺ μὲ τόση φροντίδα καὶ κόπο ἐμμένετε νὰ διατηρεῖτε εἰς πεῖσμα τῶν ἀντιποιητικῶν μας καιρῶν. Γιὰ τὴν χαρὰ αὐτῆς τῆς εἰλικρινοῦς φιλοξενίας ποὺ μετὰ γενναιοδωρίας μοῦ προσφέρετε. Νὰ σᾶς εὐχηθῶ κάθε ἐπιτυχία σὲ κάθε ἐπίπεδο. Ἂς ἐξακολουθεῖτε νὰ μᾶς σύρετε ὁλοένα καὶ πιὸ κοντὰ στὸν ἀσυμβίβαστο ποιητικό μας ἑαυτό. Τὸ ἀποζητᾶ βαρέως ἡ λιμοκτονουμένη ἡ ἀνάγκη μας.-

Η ζωή είναι....Συνήθεια

Με σταυρωμένα τα χέρια μου,

αγναντεύω το σεργιάνι του Έρωτα,

που σύγκορμος θαρρώ αναριγεί.

Κι αναρωτιέται η φαντασία μου,

αν χαίρεται ή θλίψη τον κατέχει....

Σ' ένα Παρόν Αμίλητο,

με Πυρετούς ανομολόγητους,

ο κόσμος πότε Ανθεί, πότε Ευτυχεί,

και πότε....Υποφέρει!

Όνειρα και Τρόμοι Αφύσικοι,

Επαναστάσεις, Χειρονομίες Υπερβάλλουσες,

και στο τέλος ένα μαντήλι,

βρεγμένο από το Δάκρυ!

Ζωή Απόκρυφη, Παράδοξη ή άλλο τι,

έτσι την έχουμε φτιαγμένη...

Γοητευμένοι ή όχι,

από τις δυνατότητες των αισθημάτων μας,

ο Καθείς μας με πνεύμα βαθύ,

χρειάζεται, οϊμέ,και από μία μάσκα!

Και θεωρώ Ανούσια τα στιγμιαία φυλλομετρήματα,

αφού η ζωή....δεν είναι Επιχείρημα,

όμως για τους Ολίγους,

η ζωή, μπορεί να είναι.....και Συνήθεια!

Η αναχώρησή της

Ξυπνώ και μού `παν έφυγεν

η κόρη π’ αγαπούσα

και κατεβαίνω στον γιαλό

τη θάλασσα παρακαλώ

την πικροκυματούσα

Εγώ τα πρωτοδέχτηκα

τ’ αφράτα της τα κάλη

μού `πε ένα κύμα και γι’ αυτό

με πόθο και με γογγυτό

φιλώ το περιγιάλι

Τα μάτια της ερώτησα

μην ήταν δακρυσμένα

Ένα άλλο κύμα μου μιλεί

σαν το χαρούμενο πουλί

που πήγαινε στα ξένα

Το τρίτο κύμα ερώτησα

εμέ γιατί ν’ αφήσει;

Να κλαίω και να λαχταρώ

περνάει το κύμα το σκληρό

χωρίς να μου μιλήσει

Αναχώρηση

Ξυπνώ και μου είπαν έφυγε η κόρη που αγαπούσα

και κατεβαίνω στο γιαλό, τη θάλασσα παρακαλώ,

την πικροκυματούσα,

και κατεβαίνω στο γιαλό, τη θάλασσα παρακαλώ,

την πικροκυματούσα.

Εγώ τα πρωτοδέχτηκα τα όμορφά της κάλλη,

μου ήρθε ένα κύμα και γι’ αυτό

με πόθο και με βογκητό φιλώ το περιγιάλι,

μου ήρθε ένα κύμα και γι’ αυτό

με πόθο και με βογκητό φιλώ το περιγιάλι.

Τα μάτια αυτής ερώτησα μην ήταν δακρυσμένα,

κι έν’ άλλο κύμα μου μιλεί,

σαν το χαρούμενο πουλί επήγαινε στα ξένα,

έν’ άλλο κύμα μου μιλεί,

σαν το χαρούμενο πουλί επήγαινε στα ξένα.

Το τρίτο κύμα ρώτησα, εμέ γιατί ν’ αφήσει,

να κλαίω και να λαχταρώ,

περνάει το κύμα το σκληρό χωρίς να μου μιλήσει,

να κλαίω και να λαχταρώ,

περνάει το κύμα το σκληρό χωρίς να μου μιλήσει.

[Χαρά της πρώτης μου ζωής]

Χαρά της πρώτης μου ζωής

Φεγγάρι αγαπημένο.

Συ δεν πονάς, εγώ πονώ.

Γιατί ψηλά στον ουρανό

κρεμιέσαι λυπημένο;

Εσύ που χρύσωνες τη γη

και μάγευες το κύμα

Γιατί μου ρίχνεις φως πικρό;

Σα να ρωτάς ένα νεκρό

Που κείτεται στο μνήμα;

Φεγγάρι μου! Στο βασίλειό σου

μη κατοικούν αγγέλοι .

και ο αγγελός μου κατοικεί

Μη φίλημα πικρό από κει

τη λάμψη σου μου στέλλει;

Το φως σου αν είναι φίλημα μυστήριο χυμένο

από του γυιού μου την ψυχή

ωχ, άκουσέ μου μιαν ευχή

φεγγάρι αγαπημένο!

Ω! λάβε αυτόν τον στεναγμό και πε του δε φοβάται

άλλην ο νους μου συμφορά

κάθε μου πόνος και χαρά

στο χώμα του κοιμάται!

Αυτά φεγγάρι μου ζητώ. Και πε του αν σε ρωτήσει

Πότε θα παύσουν οι καϋμοί;          

Όταν μι’αχτίδα σου χλωμή

την πλάκα μου φωτίσει!

[Την ιερά του Πίνδου γην]

Την ιερά του Πίνδου γην

κατέλιπεν παιδίον

και κοπιών εδίωκε τον πλούτον των Λυκείων

εις Ιταλίδαν χώραν.

Πλην τότε δάκτυλος θεός της πάλης των ανδρείων

εσήμανε την ώραν

…

Ο ΒΟΡΕΙΑΣ ΠΟΥ Τ' ΑΡΝΑΚΙΑ ΠΑΓΟΝΕΙ.

Ἦτον νύχτα, εἰς τὴν στέγη ἐβογγοῦσε

Ὁ βορειᾶς, καὶ ψιλὸ ἔπεφτε χιόνι.

Τί μεγάλο κακὸ νὰ ἐμηνοῦσε

Ὁ βορειᾶς ποῦ τ' ἀρνάκια παγώνει;

Μὲς στὸ σπίτι μιὰ χαροκαμμένη,

Μιὰ μητέρα ἀπὸ πόνους γεμάτη,

Στοῦ παιδιοῦ της τὴν κούνια σκυμμένη

Δέκα νύχταις δὲν ἔκλειγε μάτι,

Εἶχε τρία παιδιὰ πεθαμμένα,

Ἀγγελούδια, λευκὰ σὰν τὸν κρίνο,

Κ' ἕνα μόνον τῆς ἔμεινεν, ἕνα

Καὶ στὸν τάφο κοντὰ ἦτον κ' ἐκεῖνο.

Τὸ παιδί της μὲ κλάμμα ἐβογγοῦσε

Ὡς νὰ ἐζήταε τὸ δόλιο βοήθεια,

Κ' ἡ μητέρα σιμά του ἐθρηνοῦσε

Μὲ λαχτάρα χτυπῶντας τὰ στήθια.

Τὰ γογγύσματα ἐκεῖνα καὶ οἱ θρῆνοι

Ἐπληγόναν βαθειὰ τὴν ψυχή μου.

Σύντροφός μου ἡ ταλαίπωρη ἐκείνη,

Ἄχ, καὶ τὸ ἄῤῥωστο ἦτον παιδί μου.

Στοῦ σπιτιοῦ μου τὴ στέγη ἐβογγοῦσε

Ὁ βορειᾶς, καὶ ψιλὸ ἔπεφτε χιόνι.

Ἄχ, μεγάλο κακὸ μοῦ ἐμηνοῦσε

Ὁ βορειᾶς ποῦ τ' ἀρνάκια παγόνει.

Τὸν γιατρὸ καθὼς εἶδε, ἐσηκώθη

Σὰν τρελή. Ὅλοι γύρω ἐσωπαίναν·

Φλογεροὶ τῆς ψυχῆς της οἱ πόθοι

Μὲ τὰ λόγι' ἀπ' τὸ στόμα της βγαίναν.

«Ὤ, κακὸ ποῦ μ' εὑρῆκε μεγάλο!

Τὸ παιδί μου, Γιατρέ, τὸ παιδί μου…

Ἕνα τὤχω, δὲν μ' ἔμεινεν ἄλλο·

Σῶσέ μου το, καὶ πάρ' τὴν ψυχή μου.»

Κι' ὁ γιατρὸς μὲ τὰ μάτια σκυμμένα

Πολλὴν ὥρα δὲν ἄνοιξε στόμα.

Τέλος πάντων - ἄχ, λόγια χαμένα -

«Μὴ φοβᾶσαι, τῆς εἶπεν, ἀκόμα.»

Κ' ἐκαμώθη πῶς θέλει νὰ σκύψῃ

Στὸ παιδὶ, καὶ νὰ ἰδῇ τὸ σφυγμό του.

Ἕνα δάκρυ ἐπροσπάθαε νὰ κρύψῃ

Ποῦ κατέβ' εἰς τ' ὠχρὸ πρόσωπό του.

Στοῦ σπιτιοῦ μας τὴ στέγη ἐβογγοῦσε

Ὁ βορειᾶς, καὶ ψιλὸ ἔπεφτε χιόνι.

Ἄχ, μεγάλο κακὸ μᾶς μηνοῦσε

Ὁ βορειᾶς ποῦ τ' ἀρνάκια παγόνει.

Ἡ μητέρα ποτὲ δακρυσμένο

Τοῦ γιατροῦ νὰ μὴ νοιώσῃ τὸ μάτι,

Ὅταν ἔχει βαρειὰ ξαπλωμένο

Τὸ παιδί της σὲ πόνου κρεββάτι!

Γεωργίου Χ. Ζαλοκώστα, Τα άπαντα

Γεώργιος Ζαλοκώστας (βιογραφία)

Γεννήθηκε το 1805 στο Συρράκο Ιωαννίνων. Ωστόσο η τυραννία του Αλή πασά και η καταδίωξη του πατέρα του, Χριστόφορου, από τους Τούρκους ανάγκασαν την οικογένεια του να καταφύγει στο Λιβόρνο της Ιταλίας. Εκεί σπούδασε ελληνική και ιταλική φιλολογία και αργότερα νομική, την οποία όμως δεν ολοκλήρωσε καθώς με την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 εγκατέλειψε την Ιταλία και επέστρεψε στην Ελλάδα. Έλαβε μέρος σε αρκετές μάχες εναντίον των Τούρκων, ενώ πήρε επίσης μέρος στην Έξοδο του Μεσολογγίου.

Στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στον Πύργο Ηλείας, όπου είχαν καταφύγει η μητέρα και η αδερφή του. Μετά το θάνατο των γονιών του, τους οποίους έχασε μέσα σε μία ημέρα, κατέφυγε στην Αθήνα. Υπηρέτησε ως αξιωματικός του οικονομικού σώματος του στρατού. Ωστόσο έλαβε μέρος σε μία συνωμοσία εναντίον των Βαυαρών με σκοπό την παραχώρηση συντάγματος με αποτέλεσμα ο Όθωνας να αποτρέψει κάθε πιθανότητα προαγωγής του.

Από το γάμο του το 1840 απέκτησε εννιά παιδιά, από τα οποία επέζησαν μόλις τα δύο, γεγονός που τον συνέτριψε ψυχικά. Πέθανε στις 3 Σεπτεμβρίου 1858. Το 1962 τοποθετήθηκε στα Ιωάννινα προτομή του.

Ο Γεώργιος Ζαλοκώστας χαρακτηρίστηκε θερμός πατριώτης, περήφανος και αξιοπρεπής. Από πολλούς θεωρείται ο καλύτερος ποιητής της εποχής του. Κοινή παραδοχή είναι επίσης ότι η ποίηση του σημαδεύτηκε ανεξίτηλα από την οικογενειακή του τραγωδία. Ενδεικτικό είναι το σχόλιο του Ι.Μ. Παναγιωτόπουλου, που τον χαρακτηρίζει «ποιητή του πατρικού πόνου».

Η λογοτεχνική συνεισφορά του Γεώργιου Ζαλοκώστα είναι ποικιλόμορφη. Δεχόμενος επιρροές τόσο από την Αθηναϊκή όσο και από την Κερκυραϊκή Σχολή, συνέγραψε ποιήματα τόσο στην καθαρεύουσα όσο και τη δημοτική. Πολλά από τα ποιήματά του είναι πατριωτικά, σε αυτά χρησιμοποίησε κυρίως την καθαρεύουσα και άλλα πάλι λυρικά. Πολλά από τα μικρά λυρικά του ποιήματα μελοποιήθηκαν. Ενδεικτικά αναφέρεται «Το φίλημα» (Μια βοσκοπούλα αγάπησα). Άντλησε επίσης τη θεματολογία του από την τραγική οικογενειακή του κατάσταση.

Το 1851 πήρε το πρώτο βραβείο στο Ράλλειο ποιητικό διαγωνισμό για το ποίημα του «Το Μεσολλόγιον». Αργότερα βραβεύτηκε και για τις ποιητικές συλλογές του: «Αρματωλοί και κλέφται» και «Ώραι Σχολής».

Αξιοποίησε επίσης την καλή γνώση της ιταλικής γλώσσας μεταφράζοντας ποιήματα Ιταλών λογοτεχνών, όπως ο Ούγος Φώσκολος και ο Τορκουάτο Τάσσο. Ασχολήθηκε ακόμη με τη ζωγραφική.

Τα Άπαντά του εκδόθηκαν ένα χρόνο μετά το θάνατό του.

Εργογραφία

• Αι σκιαί του Φαλήρου. 1844.

• Ο Βότσαρης. 1850.

• Το Μεσολόγγιον. 1851.

• Το στόμιον της Πρεβέζης. 1852.

• Αμαρτωλοί και Κλέπται. 1853.

Συγκεντρωτικές εκδόσεις

• Έργα· Πρόλογος και σημειώματα Κώστα Καιροφύλλα – Συνεργασία Γ.Ε.Ζαλοκώστα. Αθήνα, Σύλλογος Προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων, χ.χ.

ΠΗΓΗ: http://el.wikipedia.org

Το φίλημα

Μια βοσκοπούλα αγάπησα, μια ζηλεμένη κόρη,
και την αγάπησα πολύ, -
ήμουν αλάλητο πουλί,
δέκα χρονών αγόρι.-


Μια μέρα που καθόμαστε στα χόρτα τ' ανθισμένα,
- Μάρω, ένα λόγο θα σου πω,
Μάρω, της είπα, σε αγαπώ,
τρελλαίνομαι για σένα.-

Από τη μέση με άρπαξε, με φίλησε στο στόμα
και μούπε: -για αναστεναγμούς,
για της αγάπης τους καϋμούς
είσαι μικρός ακόμα.-

Μεγάλωσα και την ζητώ... μ' άλλον ζητά η καρδιά της
και με ξεχνάει τ' ορφανό...
εγώ όμως δε λησμονώ
ποτέ το φίλημά της.

Φεστιβάλ Τραγουδιού Θεσ/νίκης : Βραβεία 1964

Α’ βραβείο: «Ποιος!» (Νάντια Κωνσταντοπούλου – Κλειώ Δενάρδου / Νάντια Κωνσταντοπούλου – Τάκης Μωράκης)

Β’ βραβείο: «Τώρα» (Τζένη Βάνου – Νίκη Καμπά / Κώστας Πρετεντέρης – Μίμης Πλέσσας)

Γ’ βραβείο: «Βοήθα Παναγιά» (Κλειώ Δενάρδου / Γιώργος Μαυρομουστάκης – Κώστας Καπνίσης)

Δ’ βραβείο: «Ψιλόβροχο» (Γιάννης Βογιατζής – Κώστας Προκοπίου / Γιάννης Ρίτσος – Σπήλιος Μεντής – Κώστας Καπνίσης)

=======================

Α’ βραβείο: «Ποιος!»

=============

Β΄ βραβείο

ΤΩΡΑ (στίχοι: Κώστας Πρετεντέρης)

Τώρα τι θα γίνω

Τώρα τι θα κάνω

Κλείσαν οι δρόμοι κι ελπίδα καμιά

Να’ρθει κάτι να φέρει ένα φως

Στην πικρή ερημιά

Σε κοιτώ

Και μακραίνεις και πας

Κι όλο πας

Σε κοιτώ

Και το ξέρω πως δε μ’ αγαπάς

Κι όμως θα’θελα

Με υγρή τη φωνή – δυνατά

Να σου πω

Σ’ αγαπώ σ’ αγαπώ σ’ αγαπώ

Σ’ αγαπώ

Τώρα τι θα γίνω

Πες μου τι να κάνω

Που μες την νύχτα γλυκιά μου σκιά

Κάθε βήμα σου ακούω αχνό

Όλο και πιο μακριά

Σε κοιτώ

Και μακραίνεις και πας

Κι όλο πας

Και ρωτώ

Πως μπορείς πια να μη

Μ’ αγαπάς

Στάσου αγάπη μου

Για στερνή μου φορά – δυνατά

Να σου πω

Σ’ αγαπώ σ’ αγαπώ σ’ αγαπώ

Σ’ αγαπώ

===============