ΟΙ ΟΜΟΤΡΑΠΕΖΟΙ ΤΗΣ ΑΛΛΗΣ ΓΗΣ: ΚΟΥΤΣΟΥΜΠΕΛΗ ΧΛΟΗ :Εξ ημισείας με τον Σταμάτη Πολενάκη για το έργο του με τίτλο Τα τριαντάφυλλα της Μερσέδες το Κρατικό Βραβείο ποίησης 2017

ΟΙ ΟΜΟΤΡΑΠΕΖΟΙ ΤΗΣ ΑΛΛΗΣ ΓΗΣ: ΚΟΥΤΣΟΥΜΠΕΛΗ ΧΛΟΗ :Εξ ημισείας με τον Σταμάτη Πολενάκη για το έργο του με τίτλο Τα τριαντάφυλλα της Μερσέδες το Κρατικό Βραβείο ποίησης 2017

"Πού και πού χτυπάει την πόρτα ένα κοριτσάκι.
Έχει ένα καλαθάκι φράουλες
δεν είναι η Κοκκινοσκουφίτσα.
Φάε, μου λέει, είναι ματωμένες
και πασαλείβεται με αίμα". (ΙV, σ. 14).
'Μην έρχεστε σε μένα φωνάζω.
Διαβάστε την πινακίδα,
είμαι από τη γενιά του ιδιωτικού οράματος
που ομφαλοσκοπεί.
Μα συνέχεια έρχονται κι άλλοι
χώνονται στους στίχους
μπλέκονται στο αμπάρι
πλημμυρίζουν το κατάστρωμα". (ΙV, σ. 14/15)



**

"Χους ει και εις χουν απελεύσει σημαίνει ότι υπάρχουν πράγματα που καλύτερα να παραμένουν ανείπωτα, το πρόσωπο καλύτερα να σκεπάζεται, ο αδελφός μου το προηγούμενο βράδυ είδε ένα μαύρο σκυλί. Το άλλο πρωί μας δάγκωσε."

**

«Αν κάποτε βρεθείς σε ξένη γη

 χειμώνα με ομίχλη

(…)και δεν υπάρχει δρόμος

 ούτε κορμί

ούτε ένα γερό κονιάκ παρηγοριάς

 να τονώσει τα κόκαλα που τρίζουν

θυμήσου πως σε θυμάμαι

πως πλέκω τις ίνες μεταξύ τους

τα νήματα δένω του χρόνου

υφαίνω το κόκκινο χαλί

(…) το ξύλινο τραπέζι

τη σούπα, το τυρί και το ψωμί

και κάθισε ξανά απέναντι

αφού το μόνο σπίτι

που μοιράζονται δυο άνθρωποι

είναι η μνήμη.

**

και η σιωπή είναι βάραθρο

με κροκόδειλους λέξεις που δεν ειπώθηκαν ποτέ

και μας κατασπαράζουν.

Μετά το τρισάγιο φεύγουν όλοι μαζί

με ένα μαύρο τρένο και χάνονται μες στην ομίχλη.

(…) Τελικά

 θάβει κανείς πολλά περισσότερα από έναν πατέρα».

ΟΙ ΟΜΟΤΡΑΠΕΖΟΙ ΤΗΣ ΑΛΛΗΣ ΓΗΣ : Ποιητική Συλλογή της Χλόης Κουτσουμπέλη (2016/ Εκδόσεις Γαβριηλίδης) (μικρό απόσπασμα)

Θα φορώ το καινούργιο μου παλτό.

Θα φοράς το γαλάζιο σου πουκάμισο.
Θα παίζει την Καζαμπλάνκα
ή το Χιροσίμα αγάπη μου
θα το έχουμε ζήσει αυτό ξανά
στην Βιέννη αρχές του αιώνα
στην Κων/πολη σε έναν τεκέ
στην Βαρκελώνη μέσα στον εμφύλιο.
Το χέρι σου δεν θα αγγίζει το κορμί μου
θα είναι απλώς ένα κομμάτι του
όπως ο ομφαλός
ή μία μοίρα.
Κι έτσι οι δυο μας
στην πηχτή σταγόνα της στιγμής
θα κολυμπήσουμε ο ένας μες στον άλλο.
Και όταν η μαύρη φάλαινα τελικά μας καταπιεί,
κοίτα θα πούμε
εκείνη την μέρα πήγαμε κινηματογράφο.

***

Η γυναίκα μεγαλώνει.
Τα ποιήματα μικραίνουν.
Θα πρέπει να παραγγείλει
άλλο μέγεθος πόνου.

***

Δεν ξέρει πώς να τελειώσει ένα ποίημα.
Ίσως γιατί ποτέ ένα ποίημα δεν τελειώνει
πάπυρος ξεδιπλώνεται στον χρόνο
βούβαλοι χαραγμένοι στις σπηλιές.
Μόνον οι άνθρωποι τελειώνουν.
Ύστερα η γάζα της νύχτας στο οστεοφυλάκιο
μούμιες αναμνήσεις τούς τυλίγει.

***

Μα τι περιμένουν οι γυναίκες
με τα λευκά σκουφάκια
τα μαύρα φουστάνια, τις άσπρες ποδιές,
ποια άφιξη, ποια επιστροφή;
Μόνο το θρόισμα θα μείνει απ’ τον ποδόγυρο τους
ίσως και ένα όνειρο βαμβακερό
που να σκαλώσει πρόλαβε στο ράμφος πελαργού.

***

Τα γυάλινα σπίτια

Αυτοί που ζουν σε γυάλινα σπίτια
πεθαίνουν σε τάφους μαυσωλεία.
Στο σπίτι του κρεμασμενου
υπάρχει πάντα άφθονο σκοινί.
Αν τρεις μέρες κοσκινίσεις
τρως μουχλιασμένο πάντα το ψωμί.
Ο αδελφός ρίχνει μπύρα στο φρεσκοσκαμμένο χώμα
και αφήνει επάνω ένα πακέτο με τσιγάρα,
μήπως κρυφά πάλι ο πατέρας
τώρα πια που καθόλου δεν πειράζει,
θελήσει να  καπνίσει.
Τελικά αποδείχτηκε ότι ο μπαμπάς μου είχε δύο ζωές.
μια δική του, μια δική μας
μόνο που η δική μας έλειπε πάντα σε ταξίδι για δουλειές
ένα άγνωστο κορίτσι κλαίει πάνω στο φέρετρο
άγρυπνες οι νύχτες με τεράστια νύχια
σκίζουν τη επιφάνεια του γυαλιού
θα πάμε στη Ζάκυνθο υπόσχεται ο μπαμπάς στη νέα σύζυγο
την ώρα που τον παίρνουν στο φορείο για εγχείριση
ύστερα κάπως ξεχνάει να αποχαιρετήσει
τους κατιόντες που υποθέτουν συγγενείς.
Αυτοί που ζουν σε γυάλινα σπίτια
δεν είχαν ποτέ καλοστρωμένο κυριακάτικο τραπέζι
κανείς δεν τους πέρασε ποτέ το αλάτι
όσο για το βούτυρο απλώς έλιωνε επάνω στις πληγές
αυτοί που ζουν σε γυάλινα σπίτια
διακριτικα ας αδειάζουν τα σταχτοδοχεία
και ας προσφέρουν πηχτό καφέ παρηγοριάς
σε σεμνά φλυτζανάκια ενός δακρύου

***

Αν κάποτε βρεθείς

Αν κάποτε βρεθείς σε ξένη γη 
χειμώνα με ομίχλη
και την υγρασία ψόφιο όρνεο 
κάτω απ' το σακάκι
διασχίζεις έρημα χωράφια
και συναντάς μόνο σκιάχτρα
που ριγούνε στο σκοτάδι
και δεν υπάρχει δρόμος
ούτε κορμί
ούτε ένα γερό κονιάκ παρηγοριάς
να τονώσει τα κόκαλα που τρίζουν
θυμήσου πως σε θυμάμαι
πως πλέκω τις ίνες μεταξύ τους
το νήματα δένω του χρόνου
υφαίνω το κόκκινο χαλί
στην ζεστή κουζίνα
με την χύτρα να κοχλάζει
το ξύλινο τραπέζι
την σούπα, το τυρί και το ψωμί
και κάθισε ξανά απέναντι
αφού το μόνο σπίτι 
που μοιράζονται ποτέ δυο άνθρωποι
είναι η μνήμη.

Μια ιστορία

Χλόη Κουτσουμπέλη 

Μια μάσκα είχε για πρόσωπο

σώμα ξύλινο, νευρώδες

με ακολουθούσε.

Στο Γκάζι, στου Φιλοπάππου

στην Πλάκα, στην Ακρόπολη,

με παρακολουθούσε.

Στο Μοναστηράκι, στο Θησείο.

στο μετρό,

με καταδίωκε.

Σε αναζητούσε.

Έπινε ουίσκι στα μπαράκια

φλέρταρε, γελούσε,

Άρθρωνε λέξεις, άναρθρες κραυγές

της έλειπες και σε ζητούσε.

Μιλούσε την φωνή μου.

Ήταν η ιστορία μας..

Υπόθεση εντελώς προσωπική.,

Σε πρώτο πρόσωπο γραμμένη.

Σταυρόλεξο για θύτες δύσκολους,

οριζόντια και καθέτως

δισύλλαβη άρνηση από όμικρον.

Μόνο στην αποχώρηση

τινάχτηκε σπασμωδικά

το κρύο πρόσωπό της εξερράγη

σ' αγάπησα είπε

σ' αγάπησα πολύ

και όλη η Αθήνα θάφτηκε στην σκόνη. 

ΟΝΕΙΡΟΚΡΙΤΗΣ

Αν μυρίσετε στον ύπνο σας κανέλα
κάποιος θα σας φιλήσει στο σκοτάδι,
αν δείτε σαύρα να λιάζεται στις πέτρες
αποφύγετε τους ξένους με τα ψηλά καπέλα,
αν ονειρευτείτε ασπρόμαυρο καράβι
και ανθρώπους να σας γνέφουν με μαντήλια
αγοράστε ένα λαχείο,
δεν έχετε πια τίποτε να χάσετε.
Έτσι κι αλλιώς
τα όνειρα δεν έχουν γραμματόσημο
ο αποστολέας είναι άγνωστος
κι ο παραλήπτης λάθος.
Αν κάποιο βράδυ δείτε το δικό μου όνειρο
σημαίνει απλώς πως περπατάτε σε θυμάρι
ή κυνηγάτε μικρά χελιδονόψαρα
ή πως είστε ένας τρελός που ακόμα ελπίζει.
Κρύψτε το άφοβα κάτω απ’ το κρεβάτι.
Τα ποιήματα των άλλων σπάνια είναι επικίνδυνα
για μας.

Χλόη Κουτσουμπέλη

οι λέξεις

Τώρα πια με πληγώνουν οι λέξεις.
Όχι οι νεκρές λέξεις στο άσπρο χαρτί
ούτε οι φλύαρες λέξεις στα στόματα των φίλων
γιατί αυτές δεν το μπορούν.
Μα με πληγώνουν οι άλλες
αυτές που σωπαίνουν
πριν γίνουν θάλασσα, τραγούδι, προσφορά
μια και η καρδιά έγινε όργανο με αρτηρίες
μια και φόρεσα τα κόκκινα χαμόγελα στις εύθυμες παρέες
μια και το μολύβι κοιμάται άψυχο στην χούφτα.
Κι απ' όλες τις λέξεις πιο πολύ
με πληγώνει αυτή
που δεν μπορώ πια να πω,
γιατί δεν το τολμώ

η λέξη "σ' αγαπώ".

(Σχέσεις Σιωπής, εκδόσεις Εγνατία, 1984)

Το σκιάχτρο

Είμαι ένα σκιάχτρο που φοβάται,
διώχνω τους εφιάλτες
και τους έλκω,
το βράδυ χαϊδεύω τα σκοτάδια
το πρωί κουνώ τα χέρια στα πουλιά.
Είμαι ένα σκιάχτρο που φοβίζει,
στην έρημο μιας σχέσης με ανθρώπους.
Με τα χέρια μου- τσουκνίδες
ξεσκίζω το πρόσωπό μου
και τους άλλους.
Μα κάτω από τα άχυρα
και την σκισμένη μπλούζα
ένα κοράκι κρύβω,
στιλπνό,
μαύρο,
μόνο,
το πιο έρημο κοράκι,
την καρδιά μου.

Προσπάθεια διάσωσης

Η μέρα που τρεκλίζει
σέρνοντας τον ξηλωμένο της ποδόγυρο
Οι άνθρωποι που σε χαιρετούν
Οι άνθρωποι που χαιρετάς
Η αγωνία να χαιρετάς
αυτούς που σε χαιρετούν
Οι λέξεις που λέγονται
και οι λέξεις που δεν λέγονται
Η αγωνία των λέξεων
που δεν λέγονται
Όλη η ζωή μας
η μη ζωή μας
με κάνουν ντυμένη λέξεις,
να γίνομαι ποίημα
Τελευταία προσπάθεια διάσωσης
για κάτι που ίσως
και να 'χει πάψει να υπάρχει.

Από τη συλλογή Σχέσεις σιωπής (1983)

Ο λύκος

Τρώγαμε ήσυχα την σούπα μας
αυτός κι εγώ,
οι δυο μας, μόνοι.
Έξω χιόνι, μέσα σιωπή.
Ένα ρολόι ρυθμικά θάβει τον χρόνο.
Ξάφνου ακούγεται ουρλιαχτό
και έξω από το τζάμι
βλέπω να χάσκει
το στόμα ενός λύκου
σάλια και αίμα.
Πίσω από το γυαλί
ακούω την ανάσα να κοχλάζει
μυρίζω την λαχτάρα του.
Πριν ο άντρας προλάβει να αντιδράσει,
ένα προς ένα πετάω όλα μου τα ρούχα
την πόρτα ανοίγω
και αφήνομαι γυμνή
να με ξεσκίσει.

Η λάθος ερώτηση

«Θα μ' αγαπάς για πάντα;»
ρώτησε η Αλίκη τον βιαστικό Λαγό.
Μια καμπάνα χτύπησε κάπου μακριά,
τα τραπουλόχαρτα σωριάστηκαν με θόρυβο
κι ο λαγός χάθηκε στην τρύπα του.
«Με τι ο γράφεται η απώλεια;»
ρώτησε μια σοφή κάμπια
που κάπνιζε την πίπα της
επάνω σ' ένα μανιτάρι.
Η Αλίκη μίκρυνε απότομα
κι ύστερα βασανιστικά
άρχισε να μεγαλώνει.

Η οικογένειά μου

Ο μπαμπάς μου φορούσε πάντα αδιάβροχο
και κρατούσε μια γκρίζα ομπρέλα για τον ήλιο,
αγαπούσε γυναίκες κι όλο έφευγε,
κι έπαιζε σε ταινίες κατασκόπων
τον ρόλο της κλειδαριάς στην πόρτα
ή του ανοιχτού παράθυρου
στη μέση μιας ερήμου.
Πολύ του άρεσαν πάντα τα καπέλα.
Η μαμά μου φορούσε όμορφα καπέλα.
με ζωντανά ακέφαλα παγόνια να μαλώνουν.
Ο αδελφός μου ήταν κύκνος,
κρυστάλλινος και διάφανος,
σε χίλιες δυο μεριές του ραγισμένος
και τόσο, μα τόσο ανυπεράσπιστος,
που πάντα έμπαινα στον πειρασμό
να τον ρίξω κάτω για να σπάσει.
Κι εγώ ήμουν αξιολάτρευτη,
στα άσπρα πάντοτε ντυμένη,
έτρωγα κέικ από μοναξιά,
σ' ένα ετοιμόρροπο, καθόμουνα μπαλκόνι.
Υστερα η μαμά χάθηκε μες στον καθρέφτη,
ο μπαμπάς αγάπησε ένα πουλί και πέταξε,
ο αδελφός μου παντρεύτηκε την Νύχτα
και το μπαλκόνι μου κατέρρευσε στην θάλασσα.
Κι από όλη την οικογένειά μου
απόμεινε μόνο ένα άλμπουμ με σκιές
να κυνηγούν ατέρμονα η μια την άλλη μες στη νύχτα.

Ενοχή

Ένοχη, το ομολογώ.

Το τελευταίο ποίημα το έγραψα για σένα.

Ελαφρυντικά μου η βροχή,

τα ατέλειωτα τσιγάρα, το αλκοόλ

ίσως και το κορμί σου

ως ανάμνηση αυτού που δεν υπήρξε.

Στην πραγματικότητα έγραφα για τα άλλα

για εκείνη την ιστορία με τον Κήπο, τα μήλα

την εκδίωξη

για το ότι δεν τόλμησες

δεν έμαθες

δεν ρώτησες.

Κι έτσι χθες βράδυ, το ομολογώ

για σένα έγραψα έναν στίχο

γυμνό και λυπημένο

σ’ αυτό το μουτζουρωμένο πάντα ημιτελές

ποίημα της ζωής μου.

Οι συμπτώσεις

Σύμπτωση πρώτη ότι βρεθήκαμε

στην ίδια φέτα του χρόνου και του τόπου

είχαμε χάσει και οι δύο Γενέθλια γη

ο καθένας είχε κάνει ένα ταξίδι

οι πρόγονοί μας κυλούσαν μες τον χρόνο

τρέχοντας σκυφτοί και μαλλιαροί.

Σύμπτωση δεύτερη ένα σπίτι ταξιδεύει

μία πόρτα κλείνει, ένα σώμα αποχωρεί

ένας άντρας δεν θέλει να χάσει πάλι

μία γυναίκα με μαύρο κότσο

χωρίς πόδια, χωρίς χέρια

ζωγραφίζει έναν άντρα που προδίδει,

ένας άντρας χωρίς αυτί

ζωγραφίζει μία γυναίκα που φεύγει,

μία γυναίκα γράφει για έναν Κώστα που εγκαταλείπει

ένας Κώστας για μία Μαρία που βήχει

σύμπτωση τρίτη ασύμπτωτες ιστορίες

ανθρώπων που αγαπήσαν μέσα σε έναν καμβά

γιατί οι λέξεις ήταν πιο αναπαυτικές και τους χωρούσαν

γιατί πάντα μέσα από ένα παράθυρο

το δάσος μοιάζει πιο γοητευτικό

καθώς βυθίζεται στην θάλασσα.

Πού πάνε τα ποιήματα

Πετούν διστακτικά απ’ το παράθυρο,

μετεωρίζονται για λίγο σε καθρέφτη ουρανό

κι ύστερα γέρνουν τις μαύρες τους φτερούγες

και ακολουθούν την κατακόρυφη πορεία προς τα κάτω.

Μόνο σπάνια

κάποιο απ’ αυτά ξεγελάει τον νόμο της βαρύτητας

και προλαβαίνει να σε αγγίξει

εκεί κοντά στο στόμα

πριν γκρεμιστεί για πάντα μες στην άβυσσο.

Γι αυτό το ένα ποίημα γράφω ακόμα.

Το σκιάχτρο

Είμαι ένα σκιάχτρο που φοβάται,
διώχνω τους εφιάλτες
και τους έλκω,
το βράδυ χαϊδεύω τα σκοτάδια
το πρωί κουνώ τα χέρια στα πουλιά.
Είμαι ένα σκιάχτρο που φοβίζει,
στην έρημο μιας σχέσης με ανθρώπους.
Με τα χέρια μου- τσουκνίδες
ξεσκίζω το πρόσωπό μου
και τους άλλους.
Μα κάτω από τα άχυρα
και την σκισμένη μπλούζα
ένα κοράκι κρύβω,
στιλπνό,
μαύρο,
μόνο,
το πιο έρημο κοράκι,
την καρδιά μου.

Η αρρώστια

Το πλοίο είναι γεμάτο μετανάστες.
Φορούν τραγιάσκες και κοστούμια
που γυαλίζουν στους αγκώνες,
κοιτάζουν μία προκυμαία από σκόνη
και λευκά μαντήλια που ζωγραφίζουν το κενό.
Σε μιαν εξέδρα ένας βιολιστής
παίζει κόκκινο βιολί,
φορώ ένα μαύρο φουστάνι και δεν έχω μαλλιά,
κλαις και δεν ξέρω πώς να σ’ αγκαλιάσω,
σαν να διασχίζουμε τον χρόνο
σε έρημα πλοία φαντάσματα
που προσκρούουν συνέχεια σε παγόβουνα
μόνο και μόνο για να,
για να μην,
επειδή δεν γίνεται χωρίς
αλλά ούτε και με,
κι ο βιολιστής παίζει παράφορα βιολί
κι ενώ όλοι αρχίζουν να χορεύουν
μου κλείνει μυστικά το μάτι
ενώ πίσω στην πόλη,
τα ποντίκια μεταδίδουν την πανούκλα
που χωρίς να ξέρουμε
όλοι μας κουβαλάμε
μες στο πλοίο.

Αλχημεία

Πρώτα την ύλη, αρχέγονη.
Φωτιά, νερό, αέρα, χώμα.
Ύστερα κορμί, όχι όμως οποιοδήποτε.
Προσοχή στον πόνο.
Ένα κουταλάκι την ημέρα αρκεί.
Αλάτι ας έχει άφθονο,
αλυκή από χρόνο νεκρό.
Πολύ πικρό, δεν πρέπει νάναι
ούτε όμως και πολύ ζαχαρωμένο
από σιρόπι ψευδαισθήσεων.
Καλύτερα γλυκόπικρο,
σαν επαφή που έμεινε ανέπαφη,
σαν όνειρο που έπαψε να ονειρεύεται,
σαν ένα κορμί που αστραπιαία
συνάντησες σε ξέστρωτο κρεβάτι,
ενώ το μόνο που ήθελες
ήταν το χάδι στα μαλλιά.
Ύστερα το καίμε
σε δυνατή φωτιά,
ενώ συγχρόνως προσποιούμαστε πως ζούμε
(στο μεταξύ η ψυχή είναι ακόμα ζωντανή
και σπαρταράει στο βραστό νερό)
και κάπου σ’ ένα σύμπαν μακρινό
ένα μικρό παιδί
κοιτάζει έξω από το τζάμι τις νιφάδες
που το χωρίζουν απ’ τον κόσμο.
Και τότε ξαφνικά και μαγικά,
η σάρκα μετατρέπεται σε ποίημα.

Γη της επαγγελίας

Δεν με φοβίζει
που τούτο το μολύβι
δεν αφήνει μελάνι
αλλά ίχνη από λιωμένο ουρανό
ούτε με φοβίζει
πως αντί για χαρτί
γράφω πάνω στο κορμί σου,
ζεστή αμοιβάδα από μυρωμένο χαμομήλι,
ολόγυρα, παντού.
Με φοβίζει μόνο
που κάποια μέρα,
θα γράφω πάλι σε χαρτί,
ποιήματα με μελάνι.

η Κιβωτός

«Θέλω» της είπε «να φτιάξω μια κιβωτό
Θα κλείσω μέσα σε ζευγάρια όλα τα είδη της αγάπης μου
Τα παχύδερμα απογεύματα
που περπατούν αργόσυρτα
τινάζοντας τις προβοσκίδες στον αέρα
τις αγριόχηνες των φιλιών
τις λαίμαργες ύαινες του πόθου
τους σκορπιούς της απουσίας»
Αυτή χαμογελούσε τρυφερά
όπως νανουρίζουμε τον πόνο
«Αχ, εσείς οι ποιητές» αναστέναξε βαθιά
«με τα μαυσωλεία ποιήματα κοροϊδεύετε τον χρόνο»
Έβγαλε το μαύρο της φουστάνι
κι όλο το τώρα κύλησε μεταξωτό στο πάτωμα
Κι ύστερα τον οδήγησε στην πιο αρχαία κιβωτό
Το ολόγυμνό της σώμα